NİĞDE YÖRESİ KIRMATAŞ OCAKLARINDA KAYAÇLARIN FİZİKSEL VE MEKANİK ÖZELLİKLERİNİN HİDROLİK KIRICI PERFORMANSINA ETKİSİ - EFFECT OF PHYSICAL AND MECHANICAL PROPERTIES OF ROCKS ON THE IMPACT HAMMER PERFORMANCE IN NİĞDE PROVINCE QUARIES

OZ Bu çalışmada, Niğde ilinde faaliyet gösteren yedi farklı kırmataş ocağında delme-patlatma sonrası oluşan yığındaki iri blokların (patar) ufaltılmasında kullanılan hidrolik kırıcıların performansına kayaçların fiziksel ve mekanik özelliklerinin etkileri araştırılmıştır. Bu amaçla, yığın malzemesi parçacık boyutlarının belirlenmesi için görüntü işleme yöntemi kullanılarak boyut analizleri yapılmıştır. Daha sonra bu malzemenin içerisinde bulunan patarların hidrolik kırıcılar ile ikinci bir kırma işlemine tabi tutulması esnasında hidrolik kırıcıların net çalışma süreleri ve kırma hızları belirlenmiştir. Bu çalışma kapsamında ziyaret edilen kırmataş ocaklarında benzer özelliklere sahip hidrolik kırıcılar kullanılmaktadır. Bu doğrultuda, basit regresyon yöntemi kullanılarak kayaçların fiziksel ve mekanik özellikleri ile hidrolik kırıcı net üretim miktarları arasındaki doğrusal ilişkiler araştırılabilmiştir. Buna göre, iki değişken arasında farklı düzeylerde anlamlı doğrusal ve ters yönlü ilişkiler bulunmuştur. Ayrıca çalışmanın sonunda, bütün değişkenlerin dâhil edildiği çoklu regresyon analizi ile hidrolik kırıcının anlık üretim performansını önceden kestirecek bir model geliştirilmiştir. ABSTRACT In this study, the effects of physical and mechanical properties of the rocks on the performance of impact hammers used to crush boulders in muck piles produced after drilling and blasting were investigated for seven different quarries operating in Niğde province. For this purpose, the muck piles were analysed using image processing method to determine the amount of the boulders. Total operating time and breaking rate of the hydraulic impact hammers were measured during a secondary breaking task for oversized boulders. Hydraulic hammers with the similar specifications were employed in all quarries visited in this study. In this regard, it was possible to investigate the relationships between hydraulic hammers’ instantaneous production rate with the physical and mechanical properties of the rocks by simple regression method. Accordingly, significant linear relationships in various levels were found between the physical-mechanical properties of the rocks and hydraulic hammer performance. At the end of the study, a multiple linear regression equation was proposed to estimate instantaneous production rate of the impact hammers based on the independent parameters.