Bilimsel Madencilik Dergisi

Bilimsel Madencilik Dergisi

Cilt 11 - Sayı 2 (Mart 1972)
Garp Linyitleri İşletmesi Soma Bölgesi İçin Betonarme Sun`î Tavanlı Rambleli İşletme Projesi
Sayfa C. Birön

 ÖZET :

Bu  makale  Garp  Linyitleri  İşletmesi  Soma Bölgesi‘ne  yeni bir işletme  sistemi  getirmekte dir.  Damar 15°  yatımiı  17 m.  kalmtıkta vspontane  yangına  müsaittir.  Halen  uygulanan  yatay dilimli  göçertme  sistemi  hem  rezerv  kaybına  ve  hem de   ocak    yangınlarına   sebebiyet    vermek tedir.

Makalede,  kalın damar işletmeciliğine  temas  edilmekte,  yangm  ve  rezerv  kaybım  önlemek için   damar  yatarıma   paralel  tavandan  tabana  doğru  «desandri»  bir  dilimleme  sistemi  tavsiye edilmektedir.  Bu  sistemin  uygulanması  için  30 cm.  kalınlıkta  betonarme  bir  sun‘i  tavan dizayn edilmektedir.  Basınçların  9  T/m*  olacağı  hesaplanmış,  bu  basınca  mukavim  sun‘i  tavan  demir lerinin  6  mm.  çap  ve  arma  paralel  olarak  17.5 cm.  ara ile, atına  ilk  olarak  11  cm. ara. ite şenmesi  icafo  edeceği  sonucuna  varılmıştır.

Bölgede  mevcut  meteryal  incelenmiş,  Elmalı açık ocağından elde edilen marnın - SO mm. kırmak  ile hem  ramble  malzemesi  ve  hem de beton agregası  olarak  ayakta  kullanılması  ka nısına varılmıştır.  Ekonomi  gayesi  ile  beton dozajı  225 Kg/m3     Portant  Çimentosu,  75  Kg/m3 Soma Termik Santral uçucu külü kullanılacaktır.

Sistemin uygulanacağı bu panoda  günde  1915  T.  üretim  projesi  yapılmış  ve  24  milyon lira yatırınım amortisman ve faizi ile birlikte maliyetin 74 TL/T çıkacağı hesaplanmıştır.  Bu maliyet  ha.li  harar  ocak  maliyetinden  tonda  19  TL.  fazladır.

Rezerv kaybım ve yangınları  tamamen  önleyen,  ocak  ana  desandrileri  altmdaki  rezerv lerin emniyette alınmasını sağhyan  ve  lavuar satılabilir oranım en az 5  % arttıran bu yeni sis tem  ile  fiat  artışı  ve  yatırımların  fazlasiyle  karşılanacağı  belirtilmektedir.

 

ABSTRACKT                                         ,

This  study  and  project  bring a  new  system  to  the  Soma  mine  of  Western  lignites   of Turkey.  The  seam  is 17 m  thick,  dipping  15°,  susceptible  to  spontaneous  combustion.  The  pre sent  mining  system  is   horizontal  slicing  with  caved  logwalls  resulting  in  loss  of  reserves  and causing  many  mine  fires.

The   projet  proposes  inclined  pneumatically  stowed  longwall  faces  with  reinforced  conc rete  artificial  roof.  The  stresses  are  evaluated  and  found  to be  9  T/m1     and  a  reinforced  conc rete roof  was  designed  for this stress The  artificial  roof  is  80  cm  thick  having 6  mm  diameter steel   bar spaced  »t  17.5   and   11   cm  parallel  and   perpendicular  to  the  face   respectively.

The project of application is given using this system. As stowing meterials and  aggrava tes  for the concrete,  the  marl  obtained  from the  stripping operation  of  nearby  Elmalı  Open Pit is crushed and screened down  to  - 80  mm. For  the  concrete  225  kg/m3      Portland  cement and  75 kg/m3    flying ash  of  the  thermic power station are used.

The cost of the new system at pithead is 74 Turkish Liras  (1

Türk Linyitleri Katkısız Olarak Briketleştirilmesine Dair Bir Metod
Sayfa H. Ergun

 özet : Linyitlerin briketleştirilmesinin tarihçesi ve briket teşekkülüne ait teoriler anlatılmakta, Türk linyitlerinin özellikleri ve katkısız olarak briketleştinme imkànlan izah edilmektedir. Zusammenfassung : Es wird auf die historische Entwicklungln del» (Braunkohlenbrikettierung und auf verschiedene Theorien des Brikettierens eingegangen. Ferner werden die Eigenschaften türkischer Braunkohlen und die Möglichkeiten zu ihrer Briketterung erlaeutert.

Alpin Tipindeki Kromit Yataklarının Özellikleri ve Araştırılması
Sayfa O. Özkoçak

 ÖZET : Kromit yatakları genel olarak iki tipe ayrılmaktadır : 1 — Tabakalı komplekslere bağlı olan kromit yatakları, 2 — Alpin tipindeki ültrabazik masiflere bağlı olan kromit yatakları. Tabakalı komplekslerdeki kromit yatakları Ibüytik yayı­ lanı gösterirler ve kilometrelerce uzunlukta olurlar; bu durum sakin bir ortamda oluştuklarına işaret eder. Alpin tipindeki ültrabazik masiflerde bulunan kromit yatakları aşağı yukarı aynı özellikleri gösterirler; fakat oluşum sırasında tektonik kuvvetlere mâruz kaldıklarından, tabakalı‘ komplekslerde olduğu gibi büyük yayılım göstermezler. Türkiye kromit yatakları ikinci tiptendirler. Alpin tipindeki birçok ültrabazik masif üzerinde yapılan incelemeler, ültrabazik masiflerin beş zondan oluştuğunu göstermiştir : 1 — Taban zonu, 2 — Alt geçiş zonu, 3 — Monoton zdn, 4 — Üst geçiş zonu, 5 —• Üst zon. Bu ardalanma istatistik! olup, zonlardan bazıları eksik olabildiği gibi çeşitli büyüklükte de olabilmektedir. 1, 2 ve 4 numaralı zonlar kromit yönünden ilginçtir ve kromit genellikle dünitler içindedir. 1 ve 2 numaralı zonlarda metalürjik, 4 numaralı zonda refraktär kromit bulunur. Dünitler, kromit yatakları için kılavuz kayacı teşkil ederler. Magmatik tabakalanma ve lineasyon gibi primer yapılar kromitleri kontrol ederler. Masif kromit kütlelerinin etrafındaki serpaHitinlaşrrie zonları ve kromitli dünit seviyelerinin daha kolay serpantinleşmesi kromit prospeksiyonu yönünden önemli olmaktadırlar. Faylara yerleşen damar tipli kromit yataklannm araştırılmasında kırık sistemlerinin ayrıntılı bir şekilde etüd edilmesi gerekir. Jeofizik metodlardan gravimetri, jeolojik etüdlerin büyük kromit kütlelerine işaret ettiği! yerlerde tavsiye edilebilir; yalnız gabro ve norit gibi yoğun kayaçlann fbulunduğu kesimlerde dikkatli olmak icabeder. Manyetometri, kromit yataklannm yayilımını tahkikte olduğu gibi, kromitıli dünit seviyelerinin meydana çıkarılmasında da etkili olabilmektedir.

Maden ve Kum Tanelerinin Endüksiyon Polarizasyonu (Ip) ve Faz Farkları
Sayfa A. Keçeli

 özet : Küresel maden ve kum tanelerinin endüksiyon polarizasyonunda akım ve voltaj arasındaki faz farkı ile polarizasyon parametreleri arasındaki bağıntılar araştırılmıştır. Polarizasyonda zıt endüksiyon elektromotor kuvveti sebebi ile aşağıdaki bağıntı elde edilmektedir, Bu bağıntıya göre (İP) parametreleri, tanelerinpolarize olabilen yüzeylerinin artması ile çift tabaka kalınlığının ve frekansın küçük değerleri için küçülmektedir. Stmmary : The relationships between IP paıhaeters with phase angle of current and potantial are investigated ion IP of spherical ore and sand grains. The mentioned relationship is obtained by causes countre electromotive force in ploariyation phenomenon as follows : according to this relationship, as polarijzable face iof grains increases and thikness of double layer and frequency decrease, IP parameter decreases.

İspanya`nın Ünlü Rio Tinto`daki Yeni Büyük Bakır Açık İşletme Madeni
Sayfa G. O. Argall, Jr.

 Cerro  Colorado,  eski bir  Roma  mabedinin gölgesinde  3000   senedenberi   çalışan  ve  Fe nikeliler   ile  Kartaca‘lılarm  eski   altın  made ni  galerileri   ile  60  yıllık eski   pirit  ve  bakır açık işletme ocakları  ve yeraltı  istihsal  (glory holes)  boşlukları   bulunan  çok  eski   bir  ma dendir.  Bugün  bu  madende  4.6  m3     (6  yarda küp)  kepçeli,  elektrikli  ekskavatör‘ler  ve  35 tonluk   dizel   ağır     kamyonları   ile   günde

45.000  ton,  altın  ve bakır cevheri ihtiva  eden hafriyat  malzemesi   kaldırılmaktadır.

 

Güney  İspanya‘da  en  eski  altın  ve  bakır madenciliği   bölgesi  olan   Rio  Tinto‘da   bulu nan, en  yeni  Cerro  Colorado  madeninde,  Rio Tinto  Company  Ltd.  tarafından   1873  yılında ileri   madencilik         metodları ile            çalışılmaya başlanmştır.

 

Asırlarca büyük      madencilik   çalışmaları olan  Rio  Tinto‘da   asgari   20.000.000  ton  es ki   Fenike  ve  Roma   cürufu   olduğtahmin edilmektedir.  Rio  Tinto  1875  ile  1900 yılları arasında  dünyanın  en  büyük  bakır  madeniy di.   Bununla   beraber   250.000.000   ton   pirit ve  5.000.000  ton  bakır  istihsal  edilmiş  olan Rio  Tinto  madeninde  bugünkü   kadar  büyük çapta  madencilik  çalışması  olmamıştır
Uzun Delikler ile Ayaktan Emprenye Etme Metoduna Ait Tecrübeler ve Neticeler
Sayfa H. W. Wild

 Kömür kazısında meydana gelen ve akci­ ğerlere zararlı ve infilak bakımından tehlikeli olan tozlar ile mücadele için en etkili ve en yaygın metod, kömür aynasının su ile emprenye edilmesidir. Emprenye metodunun etkisi, kömür içine basınçlı su verilerek bir taraftan tektonik veya kazı mekaniği tesirleri ile çatlaklarda ve basınca maruz kalmış yerlerde meydana gelmiş olan tozların ıslatılması ve bağlanması, diğer taraftan da kömür aynasının su ile doyurulması ve gevşetilmesi suretiyle kazı sırasında toz teşekkülünün sı­ nırlandırılması ile ölçülür.

Geleceğin Kömür Madeni Ocakları
Sayfa W. V. Sheppard

 Bu konudaki çalışmaların başlangıcı, hiç şüphesiz «Panzer» denilen çift zincirli konveyörlerin harpten sonra Almanya‘dan İngilt^. re‘ye geldiği zamana kadar uzamaktadır. Bu tip konveyörler, direksiz kazı cephesi sistemini gerektirmiş ve kömür kazısının ve yüklenmesinır, aynı famanda sürekli iş kademelerime yapabildiği makinaların geliştirilmesini mümkün kılmıştır. Buna bağlı olarak İngiltere‘de hidrolik direkler, geliştirilmiş ve 1947 ilâ 1954 yMarı arasında İngiliz maden ocaklarında tercihan kullanılmıştır. 1947 yı- lında öretilen kömürün sadece % 2,5‘u mekanîze uzun ayaklardan elde edilirken bu oran *954 yılıftda % 7,4‘e yükselmiştir.