Bilimsel Madencilik Dergisi

Bilimsel Madencilik Dergisi

Cilt 12 - Sayı 6 (Kasım 1973)
Biga Yarımadası`nın Jeolojisi - Maden Yatakları ve Bakır - Kurşun - Çinko Mineralizasyonu İçin Ümitli Olan Bölgeler
Sayfa R. Ovalıoğlu

  ÖZET: Biga yarımadası, Türkiye‘nin (Pb—Zn—Cu— Sb—Hg) gibi metalik madenler bakımından önem arzeden bölgelerinden biridir. Ayrıca bölgenin bazı kesimlerinde (Fe—W—Mo—Mn—U —Au) gibi maden filizleriyle, sahil kumlarında ağır ve nadir mineral plaserlerine rastlamak mümkündür. Biga yarımadası‘nın bir maden provensi olmasının nedeni, hiç şüphesiz bölgenin jeolojik yapısı, mağmatizması ve tektonik durumuyla yakından ilgilidir. Gerçekten, bu bölge, Türkiye‘­ de hem Paleozoik hem Mezozoik ve hem de Tersier devirlerine ait mağmatik kayaçların. yan yana ve iç içe en yoğun mostra verdikleri bir provenstir. Bunun neticesi olarak, farklı yaş ve farklı karakterdeki mağmatik kayaçların cevher ürünleri aynı bölge İçinde birikim yaparak, bölgenin bir maden provensi olmasını sağlamışlardır. Bölgenin jeolojik yapısı, maden ruhsatları, maden zuhurları ve bu zuhurların çeşitli özellikleri üzerine tesbit edilen rakamsal verilerin istatistik değerlendirilmeleri sonunda, bölgede, yalnız (Cu—Pb—Zn) bakımından asgari (15 — 20 milyon ton) luk bir cevher potansiyelinin var olabileceği tahmin edilmiştir. Ancak bu potansiyel, maalesef dar bir kesimde birikmiş olmayıp geniş bir alana serpilmiş durumdadır. Yani, zuhurların tek başlarına rezervleri genellikle (50 000 — 500 000 ton) düzeyinde kalmaktadır. Bu nedenle, bölgenin tek bir havza halinde ele alınarak değerlendirilmesi düşünülmelidir. Aksi halde, halihazırdaki durum dâvam edip gider ve bölge yurt ekonomisindeki gerçek yerini hiçbir zaman alamaz...

Stripa Ayırıcısı
Sayfa H. Sarıçimen

 ÖZET : Bu makalede stripa ayırıcının çalışması, yoğun ortam ayırıcılarından farkları ve üstün tarafları anlatılmıştır. Pilot tesiste yapılan deneylerde demir cevherlerinin yıkanmasında, ferro - silikon yo­ ğun ortam ayırıcısından, manyetik separetör ve jigle mücehhez tesislerden daha üstün neticeler alındığı gösterilmiştir. Halen faaliyette bulunan stripa tesislerine misal olarak İsveç‘te Norberg demir cevheri yıkanmasında kullanılan tesislerle Türk Maadin Şirketinin Kavak krom lavvarındaki tesislerden bahsolunmuştur. Kavak krom lavvarındaki tesislerde yapılan deney sonuçları göstermiştir ki, stripa için ideal tane iriliği 5 - 25 mm arasında olmalı ve kı­ rıcı devrenin yassı parçalar vermesi önlenmelidir. Bir kişiyle idare edilebilmesi ve yüksek kapasiteye sahip olması, bu tip ayırıcıların ekonomik yönden başka bir avantajı olmaktadır. Son olarak stripadan beklenen faydalara değinilerek bunların, a) piyasaya arzedilebilecek zenginlikte, iri taneli cevher elde etmek, b) konsantre devresinde yüklenen fazla gangı başlangıçta devreden çıkartarak lavvar ünitelerinin daha verimli ve daha yüksek kapasitede çalışmasının sağlanması olduğu kaydedilmiştir.

Laboratuvarda Üç Boyutlu Deney
Sayfa S. İnceefe

 Yerkabuğunda, derinlerde bulunan bir kaya birim elementi, üzerindeki tabakaların ağırlığından dolayı sıkışır. Bu dik basınçların etkisiyle birde yan basınçlar vardır. Ayrıca yapının jeolojik oluşumunun da etkisiyle ek basınçlar vardır. Bu basınçlar yapının, onu meydana getiren parçaların nitelikleri ile ve olu­ şumlarında veya daha sonra geçirmiş olduğu tektonik olaylar ile yakından ilgilidir. Yeraltındaki basınç miktar ve yönleri bir element üzerinde üç boyutlu olarak incelenebilir. Yeraltındaki koşulları lâbaratuarda yaratılmaya çalışılabilinir. Labaratuar çalışmaları içinde böyle bir amaca en uygun deney üç boyutlu sıkıştırma deneyidir.

Kömür Ocaklarında Alında Mekanizasyon
Sayfa T. Ataman

 Zonguldak kömür ocaklarında ve Tunçbilek linyit işletmesinde yeraltı çalışmalarında, yıllardan beri randıman pek gelişmemekte, buna karşılık işçilik gittikçe artmaktadır. Şayet kö­ mür fiatiarı bu derece artırılmamış olsaydı, iş­ çilik kömür fiatının yüzde ellisini çoktan aşmış olacaktı. Almanya‘da, Ruhr havzasında, işçilik kömür maliyetinin % 40 ını aştığı ocaklarda mekanizasiyon kendini gerekli kılmaktadır. Bizim mem leketimizde de işçiliklerin, toplu sözleşmelerle her yıl artırılmasına karşılık, şimdiki insan gücüne dayanan üretim yollarımız, randıman bakımından kısır kalmaktadır. Esasen elektrik enerjisinden 20 kez, basınçlı hava enerjisinden 3 - 4 kez pahalı olan insan gücü yerine mümkün ise elektrikle çalışan, emniyet düşüncesile mümkün görülmüyorsa, elektrik yerine basınç­ lı hava ile çalışan makinelerin kullanılması yoluna gidilmesi artık zorunlu görülmektedir. Bu makineleşme, istihsalin çeşitli safhalarında yapılmalıdır. Bu safhalar da : Kömür kazı, yüklenme, iletilme gibi uzun ayaklarda yapılan işler yanında ihrazat {kömürde baca sürme) ve büyük hazırlıklar (taşta lağım sürme) işlerinde de yapılmalıdır. Bunların yanında yardımcı olarak, ayaklarda gerekli tahkimat işlerinin, klavuzlarda ve lağımlardaki tahkimatın bu makineleşmeye ayak uyduracak şekilde ucuz - sağlam - rahat yapılabilmesi, yatay ta­ şımalarla düşey taşımaların (haulage ve hoisting) da yeteri kapasitede makineleşmesi zorunludur. Havalandırma ve drenaj - pompajı iş­ lerinin de geliştirilmiş makinelerle ve sistemlerle yapılması gerekir. Biz bu yazımızda, uzun ayaklarda : alında yapılabilecek mekanizasiyonu, canlı bir örnek göstererek anlatmaya çalışacağız. Bu canlı örneğimiz de Tunçbilek yeraltı çalışmalarından tavan ayaklar olacaktır.

Sovyet Kömürlerindeki verimlilik Konusunda Açıklığa Kavuşan Hususlar ve Rakamlar
Sayfa Çeviren: İ. Dörter

 Sovyet Endüstrisinin genişlemesi, kimya ve metallurji sanayinin ham madde ve enerji kaynağı olan kömüre dayanır, Sovyet endüstrisinin potansiyeli hakkında yapılacak tenkit ve değerlendirme bakımından Sovyetler Birliğinin kömür kaynaklarının istihsal durumunun bilinmesi elzemdir. Sovyet kömür endüstrisi konusunda hayli yayın mevcut olduğu halde kömür endüstrisinin işinin nasıl gittiği ve vazifelerini iyi icra edip etmedikleri hususunda itibar olunur bir tek kaynak bulunamamaktadır. Sovyet raporları bir batılı için makul derecede anlaşılabilir bir ifadeyle sıhhatli şekilde malumat vermekten fevkalâde surette eksik bulunmaktadır.

Minerallerin Deniz Nakliyatı
Sayfa Çeviren: O. Kural

 Kıtalararası mineral pazarının dünya çapındaki gelişi, yüklenen gemilerin hacmini arttırmaya zorlamaktadır. Limanların geliştirilmesi, yükleme, boşaltma ve depolamadaki kolaylıklar, bu zorlamaya katkıda bulunmaktadır. Mineral pazarı, üçte ikisi mineral olan kuru . hacmin kompozisyonuna etki etmeye baş­ lamıştır.