Bilimsel Madencilik Dergisi

Bilimsel Madencilik Dergisi

Cilt 13 - Sayı 2 (Şubat 1974)
Sülfürlü Bakır Cevherleri ve Zenginleştirme Yönünden Problemleri
Sayfa 35-41 Ö. Ayışkan

 ÖZET :

Sülfürlü bakır cevherleri çeşitli yapıda

yataklarda, değişik miktarda diğer

mineralleri (bilhassa pirit, çinkoblend

ve galenit) ihtiva etmektedirler.

Bu yazıda Türkiye‘de bulunan yataklar

gözönünde tutularak, bakır cevherleri,

mineral muhtevalarına ve yapısal

karakterlerine göre, gruplandırılmaya

çalışılmıştır.

Her grup için teknolojik açıdan prob

lemler belirtilmeye çalışılarak, gerekli

zenginleştirme yöntemleri tartışılacaktır.

Dünya`da ve Türkiye`de Bakır Rezervi
Sayfa 51-56 A. Göktepeli

 Bakır metalinin, fizikî ve kimyevî özelliklerinden dolayı bugün  çok  geniş bir kullanılma alanı mevcuttur ve n geçtikçe de   bakır   tüketimi   büyük   bihızla  artmaktadır.  Bu  artışa  paralel  ola­ rak arama ve metalurijide de büyük  ge­ lişmeler kaydedilmiştir.  Bu  sayede  1900 senelerinde ekonomik  olarak  işletilebilir bakır tenörü  °/o  3 iken,  1970 yılında bu

% 0,5 bakıra, 1972 yılında da % 0,3 ba­

kıra  düşmüştür  (Şekil  2).  Hattâ          1972 yılında  bakır  fiatlarında  düşüş  görülme­ sine  rağmen  bazı  büyük  açık  işletmeler­ de cevher  işletme sınırı % 0,2 ye kadar düşmüştür  (Bagdad -  Hilside  and     San Xavier - North, USA).

 

Bakır Metalurjisi ve Teknolojisinde Gelişmeler
Sayfa 57-74 F. Y. Bor, A. F. Çakır

 Konu iki yazı halinde incelenmiştir.

Birinci yazı, bakır metalürjisine genel

bir bakış ve pirometalürjideki gelişmeleri

kapsamaktadır, ikinci yazıda ise hidrometalürji

ve elektrometalürjideki gelişmeler

incelenmiştir.

Hidrometalurji ve Elektrometalurjideki Gelişmeler
Sayfa 75-95 F. Y. Bor, A. F. Çakır

 Hidro - ve elektrometalürjik yöntemlerin

bakır üretim metalürj isindeki

yeri «Bakır metalürjisine genel bakış

ve pirometalürjideki gelişmeler» yazısında

belirlenmiştir. Bu yazıda ise, özellikle

hidrometalürjik ve elektrometalürjik

proseslerdeki gelişme ve yeniliklere değinilecektir.

Bakır Hazırlama (Zenginleştirme) Teknolojisindeki Gelişmeler
Sayfa 125-134 A. Akar, A. Yazan, L. Özmerih

 Dünyada, bir konsantre işlemi görmeden,

ocaktan çıktığı gibi direkt olarak

pirometalurjik yöntemlerle işlenebilecek

bakır cevherleri, hemen hemen tükenmiş

gibidir. Genellikle işletilen bakır

madenleri düşük tenörlü olup, bir konsantrasyon

işleminden geçmesi gereken

cevherler çıkarılmaktadır. Tüm bakır

üretiminin % 80 ini sağlayan porfirik bakır

yatakları da düşük tenörlü, gang mineralleri

ile ince kenetlenmiş bakır mineralleri

ihtiva eder. Bu nedenle, dünyada

üretilen bakırın % 90 ı, bir flotasyon

işleminden geçerek konsantre edilmektedir.

Türkiye Bakır Yataklarının Jenetik Tipleri, Rezerv Durumu, Aramalar İçin Önemli Kayaç ve Bölgeler
Sayfa 143-152 R. Ovalıoğlu

 ÖZET :

Türkiye‘nin bakır yatakları çoğunlukla

magmatik kökenlidir. Bağlı oldukları

magma cinslerine göre bakır zuhurlarını

üç ana grup altında toplamak

mümkündür :

1. Ofiolitik magmatizmaya bağlı zuhurlar,

2. Asitik plutonizmaya bağlı zuhurlar,

3. Andezitik - dasitik volkanizmaya

bağlı zuhurlar,

Her üç magma tipine bağlı olarak,

muhtelif jenezde bakır yatakları teşekkül

etmiştir. Cu-Pb-Zn minerallerinden

oluşan metazomatik ve hidrotermal - filoniyen

tipteki zuhurlar sayıca en fazla

bulunmakla beraber, rezerv yönünden

ekselatif - hidrotermal tipi karekterize

eden (Murgul, Çayeli, Lahanos, Ergani

ve Küre gibi) zuhurlar çok daha fazla

önem kazanmaktadır. Geleceğin bakır

aramalarında ise ekselatif - hidrotermal

tipler yanında, bilhassa Tersier devri

asitik plutonlarına bağlı porfiri tipi yataklar

önem kazanacaktır.

Bu güne kadar yapılan arama ve

detay etüdler sonunda, yaklaşık olarak

2.500.000 ton metalik bakıra eşdeğer

olan bir bakır cevheri rezervi tesbit

edilmiştir. Buna ilâveten, bilinen tüm

jeolojik ve madencilik verilerinin istatistiki

yoldan uygun Computer programlarıyla

değerlendirilmesi sonunda, Türkiye

jeolojik ve tektonik yapısının daha

7.500.000 ton civarında metalik bakıra

eşdeğer bir bakır cevheri potansiyelini

içinde gizlediği tahmin edilmiştir. Böylece,

ülkemizin bakır -potansiyelini

ia.000.000 ton metalik - bakır mertebesinde

tahmin etmek yerinde olacaktır.

Bu rakam 1.000.000.000 ton % 1 lik bir

bakır cevheri potansiyeli demektir. Yani,

halen tesbit edilmiş bakır rezervlerimize

istikbalde üç katının daha ilâve

edilebileceği imkân ve ümidi mevcuttur.

Bakır aramaları için ümitli olan kayaçlann

ve ilk plânda ele alınması gerekli

olan bölgelerin yine yukarda bahsedilen

istatistiki değerlendirmeler sonunda

şunlar olduğu anlaşılmıştır..

Doğu Anadolu`da Subvolkanik ve Porfirik Bakır İmkanları
Sayfa 155-161 İ. Seyhan

 1 — ÖZET :

Doğu Anadolu‘da geniş alanlar kaplayan

genç andezit ve bazalt örtülerinin

metalik madenler bakımından genellikle

steril olduğu bilinmektedir. Bu örtülerin

tabanında linyit yatakları bakımından

ekonomik değeri olan Miosen ve Neojen

yaşlı sedimanter ve volkanik - Sedimanter

seriler yer almaktadır. Bu serilerin de

altında ise her yerde aflöre etmeyen, bu

yüzden de durumu iyi bilinmeyen «Eski

volkanitler» bulunmaktadır. Pirit, bakirli

pirit ve diğer sülfürlü mineraller bakımından

ümitli görülen bu eski volkanitler

kısmen kendi tüfleri içinde, kısmen

de temeli teşkil eden metamorfik ve palezoik

kayaçlar arasında soğuyup katılaşarak

subvolkonik ve porfirik kütleler

meydana getirmişlerdir. Mağmatik ayrışmanın

.Diorit ve Granitlere kadar geliştir

ğini gösteren emareler mevcuttur.‘ Doğu

Anadolu‘nun bilinen neojen ve kuvaterner

andezit ve azaltlarına nisbetle daha

asit bünyeli olan bu eski volkanitler formasyonu,

bakirli pirit yatakları bakımından

önemli bir potansiyele sahip görülmektedir.

Ergani Bakır İşletmesi Reverber Matının Flotasyon Yoluyla Zenginleştirilmesi
Sayfa 179-189 S. Karahan E. Okur

 Ergani Bakır İşletmesi Reverber fırını

tabanından alman yüksek manyetitli

matın, çabuk donması ve tabanda

yeniden birikme yapması nedeniyle tekrar

fırına verilmesi mümkün olmamaktadır.

Daha önceki senelerdende kalan

ve stok edilen bu taban matının flotasyon

yoluyla zenginleştirilip zenginleştirilemiyeceği

araştırılmış ve bunun mümkün

olduğu görülmüştür.

Karadeniz Bakır Projesi Genel Tanıtım
Sayfa 191-208 Yayın Kurulu

 Karadeniz Bakır projesi, yatırımı

1968 -1972 yılları arasında dört ayrı

ve birbirinden uzak, alt yapıları kısıtlı

bölgelerde oldukça zorv şartlar altında

yapılan hummalı bir faaliyetin sonucunda

gerçekleştirilmiş entegre bir projedir.

Türkiye Bakır Teknolojisi
Sayfa 213-215 S. Cankut

 Medeniyetin beşiği olarak bilinen

yurdumuzda bakır madenlerinin işletilerek

elde edilen metalin-gerek doğrudan

doğruya ve gerekse çeşitli alaşımlar

yapılarak o günün ihtiyaçlarını karşılıyacak

şekilde kullanılması, binlerce yıl

öncesine kadar gidebilmektedir.

Bakır Piyasa Etüdü
Sayfa 217-225 Y. Aytekin

 Maden arama ve bulma işleri rizikosu

büyük olan yatırımlardır. Bu rizikoya

karşılık madencilik işleri diğer iş alanlarına

kıyasla çok daha kârlıdır ve memleket

kalkınmasına doğrudan etkilidir.

Meselâ 1908 ve 1922 yıllarından beri Şili‘de

faaliyette bulunan üç Amerikan şirketinin

toplam 700 milyon dolarlık yatırımlarına

karşılık yıllık kârları 1 milyar

doların üzerindedir. Murgul Çakmakkaya

cevheri için yapılan arama ve ön çalışma

masrafları yatağın kıymetinin ancak

°/o 0.1 i kadar tutmuştur.

Üçüncü Beş Yıllık Plânda Milli Ekonomi İçerisinde Bakır`ın Yeri
Sayfa 227-228 A. İ. Öztürk

 Üçüncü Beş Yıllık Kaklınma Plânın da Madencilik ve Demir - dışı Metaller Sektöründe önemli ölçüde yatırma yapıl ması öngörülmüş bulunmaktadır.,Maden cilik  sektörününde  bu  dönemde  yapıla cak 16.3 milyar lira, geçen iki plânlı nem  yatırımlarının         toplamından  yüzde 60 fazlalık arzetmektedir. 16,3 milyar li ralık madencilik yatırımı toplam yatırım ların yüzde 5,8 ini bulmaktadır. 16.3 mil yar lira içerisinde 4 milyar lira dolayla rında bir miktar demir dışındaki         metal madenlerinin aranması ve işletilmesi için tahsis edilebilecektir ki bunun içerisinde bakır  madenciliğinin                        ön  sırayı  aldığı söylenebilir. Öte yandan Demir - dışı Me taller sanayii yatırımları İkinci Plân neminde 4 milyar lira olarak gerçekleş miştir. Üçüncü Plân Döneminde bu mik tar 7,5 milyar liraya çıkacaktır. Bu mik tar içerisinde bakır tesislerinin payı hiçte küçümsenmeyecek bir yer tutar. Üçüncü Plân Döneminde 24 milyar liraya ulaşan Madencilik ve Demir - dışı Metaller ya tırımları içerisinde bakır için ayrılan mik tar ile 1972 yılında 120 bin ton olan ba- kırkonsantresi üretimi 1977 yılında yak laşık olarak yüzde 24 yıllık ortalama ar tışla 350 bin ton‘a, 1972     yılında 20 bin ton dolaylarında olan blister bakır üreti mi de yaklaşık olarak yüzde 23 yıllık or talama artış ile 65 bin ton‘a ulaşacaktır. Ancak blister bakır ü^timinin bu seviye ye  ulaşabilmesi için  gerekli   yatırımın İkinci Plân Löneminde başladığını da be


lirtmek yerinde olur. Bunun dışında blis ter bakırı yurt içinde rafine edecek elekt roliz tesisleri, çeşitli hadde ve döküm te sisleri ile alaşım tesisleri sayısı da bu nemde artacaktır.