Bilimsel Madencilik Dergisi

Bilimsel Madencilik Dergisi

Cilt 13 - Sayı 5 (Temmuz 1974)
Tuz (NaCI) Üretim Yöntemleri
Sayfa maden.org

 Ham tuzun üretimi için bugün dünyada uygulanan belli başlı üç yöntem vardır. 1. Deniz, göl ve diğer doğal tuzlu suların güneş altında buharlaştırılması sonucu tuzun kristalleştirilmesi yöntemi (Evaporasyon). Bu yöntemin uygulanabilmesi o bölgenin iklim koşullarına bağlıdır. 2. Yerkabuğu içerisinde tabakalaşmış tuz yataklarının, kömür üretiminde uygulanan yöntemlerle işletilmesi. Bu tip üretimde en yaygın yöntem oda-topuk yöntemi olmaktadır. 3. Yer kabuğu içerisindeki tuz yataklarının çözelti madenciliği ile işletilmesidir.

Tuz Hakkında Diğer Makaleler
Sayfa maden.org

 Bu bölümde dergimizin tuz üzerinde yoğunlaştığı sayımızın diğer pdf dosyaları bulunmaktadır. 

Tuzdan Elde Edilen Ürünlerin Teknolojisi
Sayfa 16-18 maden.org

 Tuzdan elde edilen ürünler, kimya sanayiinin temel ürünlerindendirler. Kullanım yerlerinde de belirtildiği gibi tuzdan elde edilen başlıca birincil kimya ürünleri; (1) Soda-NazCOj, (2) Sudkostik-NaOH, (3) Klor dur. Bu ürünlerden ikincil kimyasal ürünlerin türetildiği giderek tuzun çok geniş kullanım alanını kapsadığı ortadadır

Tuz Yan Ürünleri Teknolojisi
Sayfa 19-25 maden.org

 Türkiye‘deki potas araştırmaları ve potas endüstrisinin temel faktörleri göz önü­ ne alındığında en uygun kaynağın Çamaltı Tuzlasının olduğu görülür. Potas endüstrisinde temel faktörleri alttı grupta toplamak mümkündür.

Dünyada Tuz
Sayfa 29-35 maden.org

 Dünya tüz üretimi, tüketimi, tuzdan elde edilen yan ürünler ve bu ürünlerin önemi, kısacası tuzun dünya ülkeleri için ne önem taşıdığı sorununu gerçek yerine oturtmak için özellikle hammadde açısından dünya ülkelerinin ne konumda olduğunu ve ne doğrultuda geliştiğini görmek gerekir. Konuya tersine bir yaklaşım yani salt tuz açısından dünya ülkelerinin ne düzeyde olduğu ve hangi doğrultuda gelişmesi sorununun bir başına incelenmesi yöntemi yanlış yorumları beraberinde getirir.

Türkiyede Tuz
Sayfa 36-41 maden.org

 Tuzun dünya ülkeleri için ne önem ta­ şıdığını gördükten sonra sorunu ülkemiz açısından değerlendirmek, geri bıraktırılmış olan ülkemizin tuz alanında ne konumda olduğunu ortaya koymak, neleri yitirdi­ ğini ve yitirebileceğini eldeki verilerin ışı­ ğında saptamak bu bölümün konusu olacaktır. Sorunu tarihsel gelişimi içinde incelemek çalışma yöntemimizin aslını teşkil edecektir. Bir başka deyişle tuz Türkiye i- çin geçmiş yıllarda ne önem taşımıştır, hangi aşamalardan geçerek günümüze dek gelmiştir soruları öncelikle cevaplandırmaya çalışacağımız sorular olacaktır

Plânlı Dönemde Tuz Üretiminde Gelişmeler
Sayfa 42-45 maden.org

 Tuz üretimine ilişkin plânlamanın ne ölçüde gerçekleştiğini görmek yararlı olacaktır. Birinci, ikinci ve üçüncü beşyıllık plânlarda tuzla ilgili verilen değerler arasındaki tutarsızlık genel olarak (1) tuzun gere­ ğince önemsenmediğini, (11) tuzla ilgili çalışmaların yeterince yapılmadığını vurgulamaktadır. En sonuncusu vé doğruya en yakını olması açısından üçüncü beşyıllık plân‘ı esas aldık.

Üretim Yöntemleri Yönünden Karşılaştırma ve Değerlendirme
Sayfa 46-50 maden.org

GİRİŞ

Tuzun doğada bulunduğu biçim tuz üretim yöntemine adını verir. Başka deyişle, yöntemine adını veren doğada bulunuş bi­ çimidir. Üretilen tuz‘da adını yine aynı şekilde, doğada1 nereden üretiliyorsa oradan alır. Oeniz‘den üretilen tuz‘a deniz tuzu dendiği gibi. Ve yine tuz üretim bölgelerine (nereden üretilirse üretilsin) tuzla adı verilir. Bu kısa hatırlatmayı konunun daha anlaşılır biçimde izlenmesi için yaptık. Üretim yöntemlerini önceki bölümlerde etraflı­ ca gördüğümüz için bu bölümlerde ayrıca anlatmaya gerek görmedik. Bu bölümün konusu üretim yöntemlerinin karşılaştırılması ve değerlendirilmesi olacaktır.

Üretim Bölgeleri Yönünden Karşılaştırma ve Değerlendirme
Sayfa 51-55 maden.org

 Üretim bölgeleri yönünden tuz üretim ve tüketimi ile ilgili yapacağımız kısa bir çözümleme ile, gelecekteki üretim stratejisine ilişkin birtakım ipuçları yakalamayı amaçladık. Tekel Genel Müdürlüğüne bağlı Baş müdürlükler ufarak görülen Ankara, Erzincan, Erzurum, Kars, Kayseri, Siirt, Sivas, Van, Çamaltı ve Yavşan aynı zamanda üretim bölgeleridirler. Ekte‘ki harita bu bölgeleri gösterdiği gibi, her bölgeye ait tuzlaları (türlerini ayırdederek) göstermektedir

Tuz Yan Ürünleri Ekonomisi
Sayfa 56-58 maden.org

 Tuz yan ürünlerine geçmeden önce genel olarak deniz suyundan metal üretimi ile ilgili; Dr. ismet Uzkut‘un «Madencilik Dergisi» Mayıs 1974 sayısındaki «Dünya Hammadde Sorunu» yazısındaki ilginç bir bö­ lümünü buraya aktarmak yararlı olacaktır. «Ek Potansiyel Kaynaklar» adlı bölümde şunlar denmektedir: «Yer kabuğunun en ö- nemli metal haznelerinden biri Litosferin yanında deniz suyudur, (b. Tablo : A) Ancak miktarlar yüksek olmasına rağ­ men, konsantrasyon düşük olduğu için deniz suyunu özellikle metalik hammadde kaynağı olarak kullanmak uzun vadeli olarak da imkânsızdır. Bunun için deniz suyundan, ancak sodyum, klor, potas, magnezyum, iyot, brom, stronsiyum gibi konsantrasyonları nispeten yüksek hammaddeler elde edilebilmektedir.

Tuzdan Elde Edilen Ürünlerin Ekonomisi
Sayfa 59-62 maden.org

 Tuzun kimya sanayinde bazı önemli maddelerin üretiminde girdi olduğunu, gerek tuzun kullanım yerlerini anlatan bö­ lümde gerekse de başlıca tüketici ülkelerin tuzu nerelerde kullandığını anlatan bö­ lümlerde gördük. Bu bölüme tuzdan elde edilen kimyasal ürünlerden başlıcası olan soda incelenecek. Soda‘nın dışındaki kimyasal maddelerin de aynı önemle ele alınması gerekliliği inancındayız. Tuzdan elde edilen ürünlere geçmeden önce; kısada olsa sofra, mutfak ve rafine tuzdan söz etmek yararlı olacaktır. Sofra ve mutfak tuzu Tekel Genel Müdürlüğünce rafine billur tuz ise Rafine Billur Tuz Sanayii A.Ş.‘ince üretilmektedir. 1960 - 1970 yılları arasındaki üretimin yıllara göre da­ ğılımı Tablo (16) da görülmektedir.