Bilimsel Madencilik Dergisi

Bilimsel Madencilik Dergisi

Cilt 2 - Sayı 7 (Mayıs 1962)
Pnömonkonyoz
Sayfa 413-414 Dr. E. Lostar

 Eskiden beri silikozis, antrakozis siderozis, tabakozis, asbestozis, bisinozis gibi duyduğumuz tabirlerin yanı sıra son zamanlarda pnömokonyoz tabirini çok kullanmaktayız. Buna sebep, 1958 Genevre konferansında, yukarda saydığımız akciğer toz hastalıklarını pnömbkonyoz tabiri altında toplamak üzere kati karara varılmasıdır. Bu sebepten hayada bulunan tozlardan husule gelen akciğer hastalıklarını "pnömokonyoz" başlığı altında toplamaktayız. Latince "pnömo" hava "conis" ise toz mânasına gelmektedir. Tozlar umumiyetle organik ve inorganik olmak üzere ikiye ayrılırlar. Tehlikeli olanları inorganik tozlardır.

Türkiye`nin Yeşil Kayaçları Hakkında
Sayfa 415-432 Dr. E. İlhan

 Ö z e t :

Ultrabazık "Yeşil Kayaçlar", yani serpantinler ve benzeri, Türkiye‘deki Alp kıvrımlarında  çok  yaygındır­ lar. İçinde bulunan kromit yataklarından dolayı maden­ cilik bakımından da  önemli  olan  bu  kütlelerin  jeoloji­ si, yaşı,  yerleşme  şekli  ve  tektoniği  hakkında  birbirine t olan birçok  fikirler  yayınlanmıştır.  Şimdiye  kadar elde edinilmiş olan bilgilere dayanarak, bu kütlelerin jeolojik özellikleri aşağıda gösterilen şekilde Özetlenİ- lebiiîr:

 

Yeşil kayaçlar, Türkiye‘de Güneydoğu Anadolu,  ­ ney Anadolu ve ‘Kuzey Anadolu -  Ege zonlan  olmak  üze­ re  belli  başlı  üç  zonda  teşekkül  etmektedirler.

 

Bu kayaçlar, büyük tektonik arıza zonlan boyunca yükselmiş ve yo! boyunca hiçbir  kimyasal  değişmeye maruz kalmamış olan  ultrabazık  "inisyal"  magmadan ileri  gelmektedir.

 

Orojen sahasındaki "gevşetme fazlan" esnasında denizaltı  indifalar  tarafından  yerleştirilmiştir.

 

Yeşil  kayaç   zontannda   görülen   çeşitli   "taneli olan" ve "taneli olmıyan" kayaç cinsleri aynı ınağ- mağmadan, aynı jeolojik olaylar esnasında ve aynı küt­ lelerde meydana gelmiştir. Strüktür farkları, magma bölümlerinin  soğuma  şeklîne  bağlıdır.

 

Yeşil kayaçlar ile  beraber  bulunan  radiyolarit,  şist ve flişîmsî renkli birikintiler, denizaltı indifalannm yarattıkları kimyasal, fiziksel ve jeolojik sedimantasyon şartlarının  mahsulüdür.

 

Anadolu‘nun bu üç yeşil kayaç zonlannda görülen ultrabazık kayaçlar Mesozoîk‘tîr. Gerek Türkiye‘de, ge­ rekse de Suriye, Yunanistan ve Yugoslavya‘da, zonları- mızın jeolojik devamında  bulunan  bölgelerde  yapılmış olan   jeolojik  müşahedeler  bunu  göstermektedirler.

 

Anadolu Alp  kıvrımlarına  dahil  bulunan,  Hersinî- yen orojenezinîn bakiyelerini taşıyan ve Paleozoik ka- yaçlarından müteşekkil olan bazı dip  kıvrımlarında kısmen metamorfik olan Paleozoik yeşil  kayaçlan  var­ dır. Fakat  bu  kayaçların,  Mesozoik  kütleleri  ve  yukarı­ da  zikredilen  üç  yeşil  zon  İle  r  ilgisi  yoktur.

 

Yeşil kayaçlar, yerleştirildikten sonra bazen çok şiddetli yatay tektonik hareketlere maruz kalmıştır; şu kadar Ju kayaçların bugünkü, bünyesi, yerleşme za- manındakinden  tamamen  farklıdır.

Yeşil kayaç zonlannda görülen bazalt, tüf ve  aglo- mera gibi "normal " volkanitlerden müteşekkil olan kütleler, Üst Kretase‘den İtibaren çok genç jeolojik zamanlara kadar yeşil kayaç îndifalannı takip etmiş volkanik  olaylar  esnasında  çıkmıştır.

Araştırmada İş Birliği
Sayfa 433-438 F. İ. Karayazıcı

 Endüstrinin gelişme hızı, uzun vadede, ilim ve teknolojide elde edilen ilerlemelerin endüstride muntazam bir şekilde tatbik edilmesine bağlı ise de istihsalde çalışanlar arasında tam bir işbirliği ile sevk-ve-idareci ba­ şarısının da sanayinin gelişmesinde çok mü­ him rolleri vardır. Memleketimizde Sanayi Bakanlığı ve ilmi kuruluşlar ile sanayi arasında bu konularda yapılacak bir işbirliğine şiddetle ihtiyaç vardır. Bu işbirliği esasları­ nın ele alınmasından evvel araştırma konularının iyi bir şekilde tarifi icap etmektedir. I — ARAŞTIRMA KONULARI: , 1. İlmi Araştırma: İlmi (temel) araştırmanın herkes tarafından kabul edilen bir tarifini yapmak mümkün değil ise de "temel araştırmaya, belli mamule veya proses tatbikatına müteveccih olmaktan ziyade, esas itibarile ilmi bilgilerin artmasını hedef tutan plânlı araştırmalar" diyebiliriz. Temel araştırmalar aşağıdaki konularda olabilir: (a) Matematik (b) Kimya (c) Fizik (d) İzabe (e) Jeoloji, jeofizik ve, sair toprak ilimleri (i) Tıp (g) Ziraî ilimler (h) Biyoloji, 2. Endüstriyel Araştırma: "Yeni mamul veya proses yaratmak meselelerim çözmek için eldeki ilmi bilgileri tatbik etmek ve bu şekilde elde edilen neticelerden ne şekilde faydalanılacağını araştırmaktır."

İnce Seramik Ham Maddeleri ve Porselen İmali
Sayfa 439-444 Dr. R. Tolun

 The article gives ‘ information about the manufacturing methods and properties of semivîtreous, vitreous and porcelain tableware and whiteware. Sources and chemical properties of the, raw materials used for this purpouse are indicated. Reserves and geographic distribution af such materials in Turkey are stated. Also the results of tests conducted at the M. T. A. laboratories pertinent of this subject are explained. The activities of M. T. A. Concerning the jeolojic and chemical studies are emphasized. The importance of these raw materials in the rapidly growing ceramics industry in Turkey and their economic aspects are explained.

Madenlerin Isıl İşlemlerinde Sıcaklık ve Zaman Hesapları
Sayfa 445-452 S. Kakaç

 ÖZE T : Bu makalede katı cisimler içinde geçici (transient) rejimde ısı transferi incelenmektedir. Başlangıçta .uniform sıcaklıkta bulunan ve yüzey ısı geçirme )film) katsayısı sabit olan plâk, silindir ve küre için verilen grafik çözümier izah edilip pratikte madenlerin ısıl işlemlerinde bu grafikleri kullanarak sı:aklık ve zaman hesapları için nümerik mlîsaller veriliyor. SYNOPSI S : In this article the transient heat transfer processes within the solid bodies are investigoted Graphycal solutions for the plate, cylinder, sphere under the conditions of initially uniform temprature and a constant surface heat transfer coefficient |re discussed. In pratice for calculating the time and temprature during the heat treatments of metals are explained by the numerical examples.

Demir ve Çelik Tesislerinin Kapasitelerini Araştırıcı Bazı Yeni Faktörler
Sayfa 453-456 Dr. H. Erten

 Son senelerde demir ve çelik istihsalinde Önemii gelişme-; 1er kaydedilmiştir. Bilhassa hava ile birlikte saf oksijen kullanılması, kok kalitesinin İslahı, toz cevherlerin eritici İle beraber briket haiîne getirildikten sonra fırına şarjı, koka İlâveten, fırına kok gazı, tabiî gaz veya fuel oil enjekte edilmesi, yüksek fırın kapasitesinde ehemmiyetli artışlar sağlamıştır. Ayrıca, çelik istihsalinde de hava yerine saf oksijen kullanılması gerek konverter tipi fırınlarda ve gerekse Sİemens-Martin fırınlarında büyük kapasite artışı temin etmiştir. Yukarda saydığımız İslâhatlar neticesinde ham demir (pik) ve çelik İstihsal maliyetlerinde de esaslı azalmalar vukuu aşikârdır.

Gelik - Kilimli Bölgesinde Ramble Metodunun Tatbiki ve Neticeleri
Sayfa 457-462 A. F. Berberoğlu

 Genel Bi‘gi: Gelik-Kilimli Bölgesi Zonguldak şehrinden 11 kilometre mesafede ve kömür havzasının doğusunda olup, Zonguldak Ankara demiryoluna özel bir hatla bağ­ lıdır. Bölgenin günlük istihsal tüvenan olarak 7000 ton ve satılabilir istihsal ise 4000 - 4200‘ ton civarında seyretmektedir. Bölge, istihsal üniteleri bakımından 3 ayrı ocağa bölünmüştür.. Bunlar sırasile Gelik, Karadon ve Kilimli bölümleridir. Gelik bö­ lümünün günlük istihsali 2650 - 2750 ton Karadon bölümünün 2300 - 2350 ve Kilimli bö­ lümünün ise 1900 - 2000 tondur. Bölgenin Jeolojisi: Gelik-Kilimli Bölgesi Gelik-Kozlu antiklinalinin doğu kısmında Karadon, Kilimli ocaklarında mezkûr antiklinalin kuzey kanadını, gelik ocağında ise kuzey ve güney kanatlarını müştereken çalış­ maktadır. Kömür damarları batıda kilimli ocağından doğuda gelik damanı kadar doğu-batı yönünde; gelik damından sonra ise takriben kuzey doğu - güney batı yönünde uzanmaktadır. Damar yatımları Kilimli, Karadon ocaklarında Umumiyetle 45° - 50°, Gelik ocağında seklinalin kuzey kanadında 25° - 30°, güney kanadında ise 50° - 60° civarındadır. Kömür damarları, irili ufaklı tabana atımlı birçok faylarla parçalanmış olup istihsal kartiyeleri hudutları ana faylarla tahdit edilmiştir. Ana fayların atımları 100 - 400 metre arasında de­ ğişmektedir.

Türkiyede Mermercilik
Sayfa 463-468 M. Arıkan

 ÖZE T : Madencilik Mecmuasında İntişarı belki de yadırganacak olan bu makalede Türkiye‘de mermerciliğin tarihçesi, halihazır durumu ve ileride kaydedebileceği inkişafların incelenmesine Çalışılacaktır. Bu etüdümüz bu mevzuda atılmış ilk adımı teşkil etmekte ise de bundan böyle etüdlertmize devam edeceğiz. I — GİRİŞ: Mermercilik; mevzu itibariyle oldukça yaygın bir sanayi koludur, istihsal ameliyesinden başlayıp kullanılacağı duruma göre hazırlanması büyük emek, geniş sermaye ve etraflı bilgi isteyen bu mevzu, maalesef Türkiyemizde bu güne kadar üzerinde durulmamış, kendi haline terkedilmiş çok bakir bir saha teşkil etmektedir. İktisadi durumlarını düzenleyebilmek üzere ihraç maddelerim tefenin için kaynaklar aramakta olan devletler içinde mermer ihracatından muazzam döviz sağlayanlar gün geçtikçte artmaktadır.