Bilimsel Madencilik Dergisi

Bilimsel Madencilik Dergisi

Cilt 2 - Sayı 8 (Ağustos 1962)
Memleket Gerçekleri ve Yüksek Planlama Kurulu
Sayfa N. Turhan

 En kötü bir plân plansızlıktan çok daha iyidir. Cumhuriyet devrinden bu yana memleketimizin her sahasında girişilen kalkınma hareketleri bir çok batılı memleketlere nazaran çok daha fazla ve çok daha geniş alana yayılmıştır. Asırlar boyunca ihmal edilmiş ana yurdu oturulabilir ve yaşanabilir hale getirmek ve her şeyden evvel Türk ulusunu aslında mevcut fakat kapalı kalmış ileri gö­ rüştüğünü ve medeniyet sever hamleciliğini, yapıcılığını ortaya çıkarmak gerekiyordu.

Pnömokonyoz
Sayfa Dr. E. Lostar

 Dr. Erdoğan Lostar, Dünya Sağlık Teşkilâtının (WHO), 1962 senesi için tertiplemiş olduğu 2 aylık gezili seminere memleketimiz namına iştirak etmektedir. İşçi hastalıkları konusu üzerinde Yugoslavya, Rusya, Finlandiya ve isveç memleketlerinde muhtelif iş yerlerinin gezilmesi suretiyle yapılacak olan bu önemli seminere bütün dünya memleketleri ilgili doktor, mü­ hendis ve kimyagerlerle katılmaktadırlar. Geçen yazımızda havada yüzen, serbest silika ihtiva eden tozlardan bahsetmiş ve akciğerlere giriş şeklini anlatmıştık. Bu tozlar akciğerlerde bulunan alveol satıhlarına erişip orada toplanınca, akciğer nesçinde bulunan fagosit dediğimiz hareketli hücreler tarafından yakalanırlar. Bu hücrelerin vazifesi vücuda giren yabancı cisimleri içlerine alarak zararsız hale getirmektir. Fagosit hücrelerinin içine giren toz parçacıkları, akciğer nesçinin içersinde bulunan ve nesçi beslemeye yarayan mayinin akış istikâmetince sürüklenirler. Bilâhare bu mayi lenf yollarına aktığı için bu tozu içersinde tutan hücreler lenf yollarında toplanırlar. Ge­ çen yazımızda iza hettiğimiz gibi bu hücrelerin adedi az ise lenf yollarında bir duraklama yaratmazlar ve Akciğer bronşlarında bulunan lenf bezleri vasıtasiyle balgamla dışarı atılırlar. Biz buna "autodepuration" kendi kendini temizleme diyoruz. Bu suretle günlük hayatta yutmuş olduğumuz tozlar bu yoldan vü­ cuttan dışarı atılırlar.

Demir Cevherinde Silis ve Alminyum Oksit Artışının Ham Demir Maliyetine Tesirinin Bilhesap Tayini
Sayfa Dr. M. Hayri Erten

  Eritici içinde mevcut bu baz‘ın bir kısmı, yine kendi içindeki asit unsurlarla birleşerek cü­ ruf teşkil edeceğinden, gerek kok ve gerekse cevher için serbest olan baz miktarı yukardaki rakkamdan daha aşağı olacaktır. Eriticideki asit unsurlar için gereken baz miktarı 3.08 Kg. olduğundan, bu rakkamı 53.82 den tarhederek eriticinin "hakiki randımanı" nı bulmak mümkündür. Bu ise, 53.82—3.08=50.74 Kg. dır. Şu halde, 100 Kg. eriticinin ancak 50.74 Kg. ından istifade etmek mümkün olacaktır. Buna göre yüksek fırında cevher veya kokla birleşmeğe serbest bir durumda 1 Kg. baz temin edebilmek için firma, verilmesi icap eden kireç ta­ şı miktarı, diğer bir tâbirle, eritici verimi: 100.00 50.74 1.97 Kg. olacaktır.

Çimento Döner Fırınlarında Fuel Oil
Sayfa E. Kenber

 Bu yazımızda feul oilin çimento sanayiinde kullanma imkânları ve muhtelif brülör tipleri ile, umumiyetle ağır yağ brü- lörlerînin haiz olmaları lâzım gelen, hususiyetleri üzerinde durulmuştur. Özet olarak, asgarî primer hava miktarı ve ağır yağın iyi otomize edilebilmesi şartiyle, feul oilin de, kömür püskürtmek suretiyle elde edilebilen kalorifik randımanla, çimento sanayiinde kullanılabileceğini İddia etmek mümkündür. Kömür veya fuel oilden hangisinin tercih edileceği mevzuu, gayet tabiî her fabrikanın hususî şartlarına, her iki yakıtın fiat mukayeselerine ve evsafına tabî olacaktır.

Dünya Fosfat Yatakları ve Türkiyede Fosfat Aramaları Hakkında Görüşler
Sayfa Dr. N. Tolun

 Bilindiği üzere insan ve hayvan gıdasının esasını teşkil eden nebatlar beslenmek için potas, fosfor, ve azot‘a ihtiyaçları vardır. Nebat külleri ise % 5 - 25 arasında hububat külleri ise % 30 a kadar asit fosforik ihtiva etmektedir. Nebatlar fosfor ihtiyacını az veyo çok bulunan taşlardan alırlar. Çok şayanı memnuniyettir ki bir çok arazi fosfor ihtiyacını taşların tecezzisi ile tabii olarak temin etmektedir. Birçok metamorfik, sedimanter ve volkanik sahreler az veya çok kabili imtises fosfat mineralleri ih tiva ederler. Meselâ: Ardenlerin eruptiv sedimanter ve metamorfik taşlan yapılan bir etüdde 0,31 % kadar asit fosfarik ihtiva ettikleri anlaşılmıştır. Rusubi sahrelerdeki ve bilhassa karbon fosfat rusuplarmda asit fosforik yüzdesi indifai ve metamorfik sahrelerinkinden çok daha fazladır.

Türkiye Oniks Mermerleri, İstihsal ve İhraç İmkanları
Sayfa M. Arıkan

 Bu cins mermerler (Ca Co3 ) tan ibarettir. Çok yanlış bir ifade ile ONÎKS terimi mermer için kullanılmaktadır. Halbuki hakikî oniks: bantlı kalseden olup silikat terkibinde bulunan Agat, Flint, Akik taşlan vs. 1erdir. Kalkerli olan mermere ise bu ismin verilmesi hakikî oniks‘te bulunan değişik renklerdeki bantlar sebebiledir. Meksika‘da çok geniş ve meşhur oniks mermerlerinin uzun zamandanberi çalışmakta bulunması ve dünya mermer piyasalarına ihracat yapması sebebile oniks mermerinin diğer adı da MEKSİKA ONİKSİ‘dir. Alabastr ismi ise lâtinceden gelmekte ve halen de kullanılmaktadır

Açık İşletmelerde Amonyum Nitratın Patlayıcı Madde Olarak Kullanılması
Sayfa İ. Pehlivan

 ÖZET : Amonyum Nitrat - Fuel Oil karışımının son senelerde, Amerika 3irleşik Devletleri açık işletmelerinde, patlayıcı madde olarak dinamitin yerini alması, büyük b‘ir inkılâp kabul edilmektedir. Son derece emniyetli ve çok ucuz olan bu patlayıcı maddenin, Türkiye Demir ve Çelik işletmelerinin Divriği Demir Madenlerinde kullanılmasına matuf olarak Karabük‘te, yazarın verdiği konferansın bir özeti mahiyetinde hazırlanmış olan bu yazıda; sistemin çeşitli yönleri ve Memleketimizde istihsal edilen Amonyum Nitrat cinslerinin bu maksatla kullanılma imkânları, kreaca izah edilmektedir.

Su ve Madenciliği
Sayfa A. M. Dereköy

 SU, fiziksel, kimyasal ve biyolojik özellikleri île ‘mineral‘ ve hattâ ‘maden cevheri‘ tâbirleri İçine girebilen ve hayatın ayrılmaz bir unsurudur. Su İhtiyacının gün geçtikçe nüfus artımları, tarım ve sanayideki gelişmeler, ilim ve teknikteki hızlı ilerlemeler dolayısiyle daimî artışı, yağışları bol ve bugün için belirli bir su sıkıntısı olmayan memleketleri dahî hidrojeolojik etüd ve araştırma merkezleri ihdasına sevketmiş bulunmaktadır. Bir memleketin bilhassa yer altı su rezervelerinirı araştırılması, etüd ve işletmeye açılmaları, kimyasal ve fiziksel ÖzellikIarindek‘t gelişmelerin takibi ancak İyi organize edilmiş özel bir servisin varlığı ve çeşitli ilim dallarını temsil eden elemanların bu serviste teşriki mesaisi ile mümkündür. Memleket çapında böyle bir organizasyona değerli bîr örnek olarak yirmi yıllık tecrübeye sahip olan Fas Hidrojealoİîk Etüdİer Merkebi alınabilir. Bu teşekkülde edinilen tecrübelere dayanarak bu yoldaki idea! bîr servis teşkilâtının nasıl olması gerektiği ve faaliyet tarzı kolayca anlaşılmaktadır.

Jeofizik Prospekyon Metodları
Sayfa Ö. Altay

 Madencilik Mecmuasının 6 ncı sayısında "jeofizikte ölçme ve ölçme sonrası tashihleri‘ni ele alarak çeşitli fizikî ve kimyevî özellik ve bağıntılardan istifade edilerek, jeolojik problemlerin çözümü gayesile meydana getirilmiş jeofizik propeksiyon metodlarının, gerek tatbikatı sırasında ve gerekse bilâhare yapılması zaruri tashihleri sebebiyle evvelâ bu konuyu ele alarak misallerle özetlemeyi daha faydalı buldum. Şimdi de çeşitli fiziki ve kimyevi özellik ve bağıntılara dayanılarak meydana getirilmiş Jeofizik prospeksiyon metodlannın tasnifi ve buna göre metodlarm öz bir şekilde incelenmesine geçelim. Jeofizik metodlarını genel olarak iki kı­ sımda tasnif edebiliriz: 1 — Tabi enerji kaynaklarından faydalanılarak meydana getirilmiş metodlar. (manyetik, gravite metodlan gibi.) 2 — Evvelâ arza suni bir enerji verip bilâhare bu enerjiden husule gelen fiziki kemiyetlerin ölçülmesinden faydalanılarak meydana getirilmiş metodlar. (bir kısım elektrik metodlariyle sismik metodlan gibi.)

Büyük Biritanya Ekonomisinde Kömür
Sayfa E. F. Schumacher

 üyük Britanyadaki kömür durumunu, ham petrol ve tabii gaz misillü diğer primer yakıtları ve bunlann Britanya adalarında yerli olarak bulunmaması muvacehesinde, yer yüzündeki durumlarını bir tüm olarak mütalea etmeden, münakaşa etmek uygun •değildir. Bunun dışında, bütün sanayi hayatının temelini teşkil eden yakıtları, gelecek seneler zarfında rağbet görecek veya görmiyecek her hangi bir istihsal vasıtası olarak kabul etmek oldukça gülünç olur. Bütün diğer ekonomik hareketlerin bidayetinde, yakıt ve yiyecek maddelerin mevcudiyeti, önceden kabul edilmiş olduğuna göire yakıtları da -gıda maddlerinde olduğu gibi- temelli bir ihtiyaç olarak kabul etmek mecburiyeti vardır. Bunun ilk bir neticesi olarak sanayiileşmiş bir medeniyetin bünyesinde ana şartın, emniyetli ve devamlı bir yakıt ikmalinin yapılabilinmesinden ibaret olduğu anlaşılır. Eksik bir dünyada, devamlılık şartının koşulması, oldukça mübalağalı bir arzudur.

Kömür İstihlak Teknolojisinin Gelişmesi
Sayfa H. Perry

 Yer yüzünde istihraç edilen kömürün büyük bir kısmı, ısı ve enerji istihsal etmek üzere yakılmakta veya metalürjide kullanılmak üzere kok kömürü haline çevrilmektedir. Geri kalan kömürün de büyük bir yekûnu, lojman teshini veya sanayii maksatlarda kullanılmak üzere hava gazı haline sokulmak veya her hangi bir tadilâta uğramadan, briket halinde ev işlerinde veya demir yollarında yakılmak suretiyle, endirekt bir şekilde yine ısı istihsalinde vazife görür. Başlıca rezervleri, koklaşmaya müsait olmayan veya az koklaşan kömürlerden ibaret olan memleketlerde, mevcut kömürlerin, metalürji yakıtı veya dumansız yakıt şartlarına cevap verebilmek üzere, bir değerlendirme veya islâh ameliyesine tâbi tutulması icabeder. Az miktarda kömür doğrudan doğruya kimya sanayiinde redüktör olarak kullanılır, yine çok az bir miktar kömürden de, amonyak ve diğer organik maddelerin istihsalinde faydalanılır.