Bilimsel Madencilik Dergisi

Bilimsel Madencilik Dergisi

Cilt 41 - Sayı 3 (Eylül 2002)
Açık Ocaklarda Toz Dağılımının Bir Bilgisayar Yazılımı ile Değerlendirilmesi - Evaluation Of Dust Dispersion İn Open Pit Mines By A Computer Program
Sayfa 3-17 Ersan Değerli, Bahtiyar Ünver

ÖZET

Açık ocaklarda üretim faaliyetleri sırasında kaçınılmaz olarak belirli miktarda toz oluşmakta ve meteorolojik şartlara bağlı olarak çevreye dağılmaktadır. Ülkemizde, toz dağılım hesaplamalarında, Gauss matematiksel modeline dayanan, öncelikle bacalı sanayiler için geliştirilmiş ve daha sonra çizgisel ve alansal toz kaynaklarına göre yeniden düzenlenmiş olan modeller kullanılmaktadır. Ancak bu modellerin kullanımında bazı sorunlar yaşanmaktadır. Bu çalışmada, Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliğinde yer alan Gauss Modeline ait eşitlikler ve katsayılar kullanılarak, ülkemiz meteorolojik ölçüm değerlerinin ve basit verilerin kullanıldığı, kolay uygulanabilir bir yazılım tanıtılmaktadır. Yazılımda, rüzgar hızları ile birlikte rüzgar esme sayıları da gözönünde bulundurularak sadece rüzgar hızlarını dikkate alan geleneksel yaklaşıma ait eksiklikler giderilmiştir. Bu yazıda, yazılım hakkında bilgi verilmekte ve uygulamaya ilişkin örnekler sunulmaktadır.

Anahtar Sözcükler: Toz Dağılım Modeli, Açık Ocak, Çevre, Hava Kirliliği.

ABSTRACT

A certain amount of dust inevitably formed during open pit mining operations disperses around environment depending on the meteorological conditions. In our country Gaussian based models which were originally developed for chimney sources have been used. However, some problems have been experienced during their usage. A new computer program has been developed using Gaussian Model formulations existing in Air Quality Control Regulations of Turkey. Wind number and speed were considered together in the program. Whereas only the wind speed has been taken int account in the conventional approaches.Usage of the method eliminates unrealistic modelling of dust dispersion. In this paper, firstly, this computer program is presented and then results of an application are given.

Keywords; Dust Dispersion Modelling, Open Pit, Environment, Air Pollution.

Çimento Dolgulu Kaya Saplamalarında Dolgu Ve Saplama Özelliklerinin Saplama Dayanımına Etkisi Effect Of Grout And Bolu Properties On The Strength Of Cement Grouted Rockbolts
Sayfa 18-26 Alaettin KILIÇ / Atilla G. ÇELİK

ÖZET

Bu çalışma, yeraltı madenciliği ve tünellerde yaygın olarak kullanım alam bulan çimento dolgulu kaya saplamalarının taşıma kapasitesini etkileyen faktörlerin belirlenmesi ile ilgilidir. Bu amaçla, bazalt bloklara yerleştirilen (farklı boy, çap ve dolgu özelliklerine sahip) yaklaşık 80 adet saplama üzerinde yapılan saplama çekme deneyleri sonucunda saplama kapasitesi ile saplama boyu, saplama yapışma alanı ve dolgu dayanımı arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Buna göre; saplama boyu ve/veya saplama yapışma alanı, dolgu maddesinin makaslama dayanımı ve kür süresi arttıkça saplama kapasitesinin arttığı belirlenmiştir.

Anahtar Sözcükleri Kaya Saplamaları, Saplama Kapasitesi, Dolgu Dayanımı, Kür Süresi

ABSTRACT

This study is related with the factors that effect the load capacity of cement-grouted rockbolts which have been widely used in mining and tunnelling applications. For this aim, approximately 80 rockbolts having different diameter, length and grouting materials were embedded int basalt blocks. Relationships betvveen bolt length - bolt load capacity, bolt bond area - bolt load capacity, and grout strength - bolt load capacity were investigated in the laboratory. According to the test results; increasing bolt length and/or bonded area of the bolt, shear strength of the grout material and curing time increase the bolt load capacity.

Keywords: Rockbolt, Rockbolt Capacity, Grout Strength, Curing Time

Lavvar Atıklarının Hidrolik Dolguda Sıkışma Özellikleri - The Compressibility Properties Of Coal Washery Rejects İn Hydraulic Backfilling
Sayfa 27-34 A. Kemal Cengiz

ÖZET

Dolgu malzemesinin sıkışabilirliği, dolgu performansını belirleyen en önemli parametrelerden biridir. Dolgu malzemesi, düşük yığm boşluk oranına ve yüksek yük taşıma kapasitesine sahip olması halinde uygun olmaktadır. Yük taşıma kapasitesi sıkışma eğrileri ve eşitlikleri ile belirlenmektedir. Bu eşitiiklerdeki porozite ile ön oturma ve ön gerilme gibi sıkışma parametrelerinin dolgu tasarımında büyük bir önemi vardır. Bu yazı, Zonguldak Kömür Havzası lavvar atıklarının hidrolik dolguda kullanılabilmesi amacıyla yapılan çalışmaları kapsamaktadır. Bu kapsamda sıkışma eğrileri çizilmiş ve bu eğrilerle literatürde verilen sıkışma eşitlikleri arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Bu amaçla, etkin çap (d10), düzenlilik katsayısı (C„), eğrilik katsayısı (Cc) gibi tane boyu parametrelerine bağlı olarak çeşitli yapay karışımlar hazırlanmıştır. Bu karışımların yerinde boşluk oranı benzetimle belirlenmiştir. Tek eksenli sıkışma deneyleri, elde edilen sıkışma eğrileri ile literatürde verilen eşitlikler arasında yüksek bir korelasyon olduğu göstermektedir. Ayrıca, literatürde kuru dolgu için verilen bir eşitlik hidrolik dolgu için geliştirilmiştir.

Anahtar Sözcükler: Lavvar Atıkları, Hidrolik Dolgu, Sıkışma Eğrisi, Sıkışma Eşitliği

ABSTRACT

The compressibility of backfill material is one of the most important parameters that determines the backfill performance. Backfill material is suitable when it has low bulk void ratio and big load bearing capacity. Load bearing capacity is computed by compression curves and equations. Compession parameters such as porosity, pre-consolidation and pre-stress have a considerable effect on backfill design.

This paper covers the studies aiming the use of coal washery rejects of Zonguldak Colliery as hydraulic backfilling. in this scope, the compression curves were plotted and the relationships between these curves and the compression equations suggested in literatüre were studied. For this purpose, a number of different backfill aggregate compositions of coal washery rejects were prepared depending on partide size parameters such as effective size (dıo), coefficient of uniformity (C„) and coefficient of curvature constant (Cc). The insitu void ratio of these compositons were determined by simulation.

One-dimensional compression tests were carried out. The results show that there is a high correlation between the compression curves and the compression equations. An equation given for pneumatic backfilling in literatüre is adopted for hydraulic backfilling.

Keywords: Coal Washery Rejects, Hydraulic Backfilling, Compression Curve, Compression Equation

Global Rezerv Kestirimine İlişkin Güven Aralıklarının Uzaklık Bağımlı Bootstrap Yöntemi İle Belirlenmesi Construction of Confidence Intervals for Global Estimation of Reserve Using Spatial Bootstrap
Sayfa 35-42 A. Erhan TERCAN

ÖZET

Global kestirim, bütün bir yatak için rezerv ve ortalama tenorun hesaplandığı çalışmaları kapsar. Bu aşamada veri sayısı ve kalitesi genellikle yetersiz olduğundan kestirimlerin güvenilirliğini değerlendirmek gerekir. Bu amaçla güven aralıkları esas alınmış ve global kestirimde güven aralıklarının oluşturulmasına ilişkin yeni bir yaklaşım önerilmiştir. Yaklaşım, temel olarak bootstrap yöntemine dayanmakta, bunun yanında uzaklığa bağlı ilişkiyi dikkate almaktadır. Uzaklığa bağlı ilişki,bootstrap içine veri dönüşümü ile dahil edilmektedir. Yaklaşım, Beypazarı trona yatağı U4 damarına uygulanmış ve bu damarın ortalama kalınlığının % 95 olasılıkla 1.15 m ve 4.86 m sınırları arasında yer aldığı belirlenmiştir.

Anahtar Sözcükler: Bootstrap, Global Kestirim Varyansı, Trona, Uzaklığa Bağlı İlişki, Variogram

ABSTRACT

Global estimation refers to estimates for tonnage and mean grade över an entire deposit. in this stage since quality and quantity of samples are usually insufficient it is necessary to assess reliability of the estimates. For this purpose confîdence intervals are considered and a new approach is suggested for construction of confidence intervals in global estimation of reserves. The approach is essentially based on the bootstrap method and on the other hand takes account of spatial correlation which is introduced to the bootstrap through a data transformation. The approach is applied to the seam U4 of Beypazarı trona fıeld and it is determined that the mean seam thickness lies between 1.15 m and 4.86 m at 95 % confidence level

Keywords: Bootstrap, Global Estimation Variance, Trona, Spatial Correlation,Variogram