Bilimsel Madencilik Dergisi

Bilimsel Madencilik Dergisi

Cilt 45 - Sayı 2 (Haziran 2006)
Kalın Kömür Tabakalarında Uygulanabilecek Şevaltı Üretim Yöntemi Seçenekleri ve Dolgulu Yöntemin Sayısal Modelleme ile İncelenmesi - Investigation of Chopping Process Method Options and Stored Method on Numerical Modeling of Coal Plates
Sayfa 3-16 Mahmut Murat Ceyhan, Bahtiyar Ünver, Nazmi Erhan Yaşıtlı

ÖZET 

Açık işletmelerin doğası gereği, örtü kazı oranının ekonomik sınırları aştığı yerlerde rezervin bir kısmı şev altında terk edilmektedir. Kaybedilen bu rezervin üretilmesi doğal kaynakların en yüksek oranda kullanılmasını sağlayacaktır. Ülkemizde şevaltı üretim yöntemi uygulamasına rastlanmamakla birlikte, dünyada söz konusu yöntemle ciddi miktarlarda üretim yapılmaktadır.  

Bu çalışmada, Tunçbilek Bölgesi`nde şev altında bırakılan kalın kömür tabakalarının üretilebilmesi için  dört farklı üretim yöntemi önerilmiştir. Ancak, bu yöntemlerden önerilen aşama dolgulu şevaltı üretim yönteminin FLAC3D programı kullanılarak sayısal modelleri oluşturulmuş ve sonuçları verilmiştir. Modelleme sonuçları değerlendirildiğinde üretim açıklıklarında, topuklarda ve şevlerde herhangi bir duraysızlık probleminin olma olasılığının düşük olduğu görülmektedir. 

Anahtar Sözcükler: Şevaltı Üretim Yöntemi, Kalın Kömür Tabakası, Nümerik Modelleme, Dolgu 

ABSTRACT 

Due to nature of surface mining methods, someparts of reserves are inevitably abondoned under slopes where stripping ratio exceeds the economical limit. An important part of the reserve that is lost by abondoning under slopes can be produced by highwall mining method. Apprecaible amounts of coal has been produced by using highwall mining method in the world whereas no application of the method has been recorded in Turkey despite of having numerous open pit mines.  

In this paper, four different highwall mining method alternatives are proposed for Tunçbilek Region. One of these alternatives with varieties of backfilling and pillar method was analysed by means of numerical modelling with FLAC3D. Modelling results have revealed that any major instability problem would not be encountered in production galeries, pillars and slopes. 

Keywords: Highwall mining method, Thick coal seam, Numerical Modelling, Backfilling 

Farklı Kül Oranlarındaki Kömürlerin Yıkanabilme Özelliğinin - The Washability of Coals in Different Ash Ratios
Sayfa 17-25 Vedat Arslan, Mevlüt Kemal

ÖZET 

Klasik yöntemlerle yapılan kömür yıkanabilirliğinin tanımlanmasında tüvenan kömürün kül oranı dikkate alınmamaktadır. Ancak, hem ±0.1 g/cm3 yoğunluk farkı değerleri hem de kül karakteristik eğrisinin yapısı bundan oldukça etkilenmekte ve aynı kömürün farklı tüvenan kül oranları için bu değerler değişken olmaktadır. M-CM yönteminde sonuçlar tüvenan kömür külünden bağımsız hale getirildiği için, özellikle ülkemizdeki yüksek oranda kül içeren tüvenan kömürler için kullanımı oldukça uygun bir yöntemdir. Bu çalışmada, M-CM yöntemi kısaca anlatılmakta ve ülkemizdeki çeşitli kömürleri örnek alan uygulama ve kıyaslamalar yapılmaktadır. 

ABSTRACT 

The main consideration in the classical methods of defining coal washability is the ash ratio of the runof-mine coal. However, both the differences in ± 0.1 g/cm3 density values and the shape of ash curves are affected from the ash ratio changes in the same coal. Since the M-CM method is not dependent on the ash content of the coal, it is considered to be a suitable method for Turkish coals with high ash content. In this study, the M-CM method will be introduced briefly and some examples and comparisons will be given on the basis of different Turkish coals.  

Köpük Görüntüsü ve Flotasyon Performansı Arasındaki İlişkinin Görüntü Analiz Sistemi ile İncelenmesi - Investigation of Relationship Between Foam Display and Flotation Performance with Image Analysis System
Sayfa 27-38 Zafir Ekmekçi, Ayşe Nihan Şahin

ÖZET 

Flotasyonda köpük yüzeyinin görüntüsü ile performansı arasındaki ilişkilerin proses kontrolünde deneyimli operatörler tarafından kullanıldığı bilinmektedir. Son yıllarda dijital kamera ve yüksek kapasiteli bilgisayarların gelişmesine bağlı olarak, görüntü analiz sistemlerinin flotasyonda hücre bazlı otomatik kontrol sistemi olarak kullanılmalarına yönelik araştırmalar yoğun olarak yapılmaktadır. Bu çalışmada, Küre bakır cevheri flotasyonunda hava hızı, köpürtücü dozajı ve köpük yüksekliği gibi bazı işletme değişkenlerinin flotasyon performansına ve köpük görüntüsüne (kabarcık hızı ve alanı) etkileri araştırılmış ve köpük görüntüsü ile flotasyon performansı arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Elde edilen sonuçlar hava hızı artmasıyla konsantrenin Cu veriminin arttığını, tenörün düştüğünü, kabarcık alanı ve hızının arttığını göstermiştir. Köpük yüksekliğinin artmasına bağlı olarak konsantrenin Cu verimi azalmakta, tenörü artmakta, kabarcık hızı azalırken, kabarcık alanı artmaktadır. Köpürtücü dozajı arttıkça Cu verimi artmakta, tenörü düşmekte, kabarcık alanı azalırken kabarcık hızı artmaktadır. Kabarcık hızı ile flotasyon performansı arasında uyumlu ilişkiler belirlenmiş, ancak kabarcık alanı ile incelenen sınırlar içinde anlamlı ilişkiler belirlenememiştir.  

Anahtar Sözcükler: Flotasyon, Sülfürlü Cevherler, Görüntü Analiz Sistemi, Proses Kontrolü 

ABSTRACT 

The relationship between appearence of the froth surface and flotation performance has been used by experienced operators for very long time. In recent years, in connection with the development of digital camera and high capacity computers, many research works have been performed to use machine vision systems for cell basis automatic control. In this study, the effects of some operating parameters such as air flow rate, frother dosage and froth height on flotation performance and froth appearance (bubble velocity and area) in Küre copper ore flotation were investigated and the relationship between froth apperance and flotation performance was established. The results revealed that increasing the air flow rate led to higher Cu recovery, bubble size and velocity but lower Cu grade. When the froth height was increased, Cu recovery and bubble velocity decreased while Cu grade and bubble size increased. Higher frother dosages increased both Cu recovery and bubble velocity, but decreased Cu grade and bubble size. The flotation performance could be related to the changes with the bubble velocity with high correlation but not with the bubble area under the experimental conditions applied in this work.  

Keywords: Flotation, Sulphide Ores, Machine Vision System, Process Control 

Bulanık Modelleme Yaklaşımının Tenör Kestiriminde Kullanılması - Usage of Fuzzy Modeling Approach in Estimation of Tensor
Sayfa 39-47 Bülent Tütmez, A. Erhan Tercan

ÖZET 

Tenör kestirimi madencilik yatırım ve projelerinin geliştirilmesinde büyük bir önem taşır. Bu çalışmada tenör kestirimine bulanık mantık yaklaşımı tanıtılmış ve yaklaşım Karsantı (Adana) krom yatağından elde edilen verilere uygulanmıştır.  Uygulamada Takagi-Sugeno tipi bulanık modelleme yordamı kullanılmıştır. Bulanık model, sırasıyla verilerin kümelenmesi, kural sisteminin oluşturulması ve parametre optimizasyonu aşamalarını izlemektedir. Esnek ve şeffaf bir model yapısı kullanılarak elde edilen kestirim değerleri ölçülen tenör değerleri ile karşılaştırılmış ve kestirimlerin başarısı test edilmiştir. 

Anahtar Sözcükler: Bulanık Mantık, Bulanık Modelleme, Kümeleme, Tenör Kestirimi. 

ABSTRACT 

Grade estimation has a great importance in developing mining investment and projects. In this study, fuzzy logic approach to grade estimation is introduced and the approach is applied to the data obtained from the Karsantı (Adana) chromium deposit. In the application, Takagi-Sugeno fuzzy modelling algorithm is used. The fuzzy model follows the steps of clustering, construction of rule based system and parameter optimization. Estimated values obtained by using a flexible and transparent model structure are compared with actual grade values and the success of the estimation is tested. 

Keywords: Fuzzy Logic, Fuzzy Modeling, Clustering, Grade Estimation. 

TARTIŞMA VE YORUMLAR "Refrakter Altın Cevherlerinin/ Konsantrelerinin Ön İyileştirilmesinde Biyooksidasyon Yönteminin Kullanımı" (H.Çelik, Cilt 44, Sayı 3, Sayfa 35-46, Eylül 2005) Discussion
Sayfa 35-46 Ata Akçıl

ÖZET

Açık işletmelerin doğası gereği, örtü kazı oranının ekonomik sınırları aştığı yerlerde rezervin bir kısmı şev altında terk edilmektedir. Kaybedilen bu rezervin üretilmesi doğal kaynakların en yüksek oranda

kullanılmasını sağlayacaktır. Ülkemizde şevaltı üretim yöntemi uygulamasına rastlanmamakla birlikte,

dünyada söz konusu yöntemle ciddi miktarlarda üretim yapılmaktadır. Bu çalışmada, Tunçbilek Bölgesi`nde şev altında bırakılan kalın kömür tabakalarının üretilebilmesi için dört farklı üretim yöntemi önerilmiştir. Ancak, bu yöntemlerden önerilen aşama dolgulu şevaltı üretim yönteminin FLAC3D programı kullanılarak sayısal modelleri oluşturulmuş ve sonuçları verilmiştir. Modelleme sonuçları değerlendirildiğinde üretim açıklıklarında, topuklarda ve şevlerde herhangi bir duraysızlık probleminin olma olasılığının düşük olduğu görülmektedir.

 

Anahtar Sözcükler: Şevaltı Üretim Yöntemi, Kalın Kömür Tabakası, Nümerik Modelleme, Dolgu

 

ABSTRACT

 

Due to nature of surface mining methods, someparts of reserves are inevitably abondoned under slopes where stripping ratio exceeds the economical limit. An important part of the reserve that is lost by abondoning under slopes can be produced by highwall mining method. Apprecaible amounts of coal has been produced by using highwall mining method in the world whereas no application of the method has been recorded in Turkey despite of having numerous open pit mines. In this paper, four different highwall mining method alternatives are proposed for Tunçbilek Region. One of these alternatives with varieties of backfilling and pillar method was analysed by means of numerical modelling with FLAC3D. Modelling results have revealed that any major instability problem would not be encountered in production galeries, pillars and slopes.

 

Keywords: Highwall mining method, Thick coal seam, Numerical Modelling, Backfilling