Bilimsel Madencilik Dergisi

Bilimsel Madencilik Dergisi

Cilt 45 - Sayı 3 (Eylül 2006)
Kömür Madeni İşletmelerinde Verimlilik Artışı İçin Alınacak Kararlarda İşçilerin Tercihleri - Workers` Preferences in Decisions to Increase Productivity in Coal Mine Operations
Sayfa 3-8 Adnan Konuk, Süheyla Yerel, Seyhan Önder, Meral Işık

ÖZET  

Bu çalışmada, ağır ve zorlu koşullarda çalışan kömür madeni işçilerinin, işletmelerde verimlilik artışı için alınabilecek önlemler konusunda tercihlerinin neler olduğunun belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla kömür madeni işçilerinin bireysel özelliklerini de dikkate alan ve işgücü verimliliği üzerinde motive edici olduğu bilinen ücret iyileştirilmesi ve ödüllendirme,  çalışma koşullarının iyileştirilmesi ve iş güvenliği, sosyal etkinlikler ve iş barışı, eğitim seviyesinin yükseltilmesi ve hizmet içi eğitim konularını içeren anket formu geliştirilmiştir. Çalışmanın uygulanması, biri kamu ve diğeri özel sektör olmak üzere iki yer altı işletmesinde çalışan toplam 200 işçinin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. 

Anahtar Sözcükler: Verimlilik, Kömür Madeni İşçileri, Anket 

ABSTRACT 

In this study, it is aimed to determine the preferences of the coal mine labours, working under heavy and difficult working conditions, relates to the precautions that may be taken about productivity increase. Concerning this aim, a questionnaire form including the personal characteristics of the coal mine labours was developed. This form is including payment upgrading and recompensating, rehabilitating the working conditions, work safety, social activities and work peace, improvement of the education level and in service training items known that contribute to the labour productivity. The questionnaire has been applied to 200 coal mine labours worked in two underground coal mines of public and private sectors. 

Keywords: Productivity, Coal Mine Labors, Questionnaire

Kuru Kömür Hazırlama Yöntemleri - Dry Coal Preparation Methods
Sayfa 9-18 Vedat Arslan

ÖZET 

Bu çalışmada kuru zenginleştirme yöntemleri hakkında kısaca bilgi verilmektedir. Klasik yaş metodlara göre kömür kullanıcısı için kuru yöntemlerin birçok avantajı vardır. Özellikle termik santrallarda değerlendirilen yüksek nem ve kül oranına sahip linyitler için kuru yöntemle zenginleştirme, üzerinde durulan bir yöntem olmaya başlamıştır. Bunun nedeni genelde tüvenan olarak kullanılan genç kömürlerin yüksek kül oranının yarattığı problemlerin azaltılma isteğidir. Yaş yıkama ile, kül oranındaki düşüşe bağlı enerji içeriğindeki artışın büyük kısmı yüzey nemi artışı ile kaybedilmektedir. Bazı düşük ranklı kömürler suyla muamele edildiğinde ufalanabilmekte, nem ve aşırı ince tanelerden kaynaklanan sorunlara sebep olabilmektedir. Kimyasallar içeren ince taneli çamurun atılması, baraj yapımı ve bakım maliyetleri önemli oranlarda olabilmektedir. Kuru yöntemlerin geçmişteki en önemli dezavantajı verim düşüklüğü olmuştur. Ancak günümüzde gelişen yeni teknolojilerle, özellikle sadece serbest taşların atılmasıyla bile termik santral için önemli faydalar sağlayabildiğinden, kuru kömür hazırlama yöntemleri tekrar önem kazanmaya başlamıştır. 

Anahtar kelimeler: Kömür, Kuru Zenginleştirme.  

ABSTRACT 

In this study, a short view was given on dry cleaning methods. Dry cleaning provides a number of advantages for coal consumers over the conventional wet processes. Dry beneficiation methods are gaining importance especially for lignites with high moisture and ash content being used in thermal power plants in order to decrease the problems arising from high ash content of the run of mine coal. After wet cleaning, much of the improvement in energy content derived from ash reduction is offset by surface moisture gain. Some low-rank coals can be broken down upon exposure to water, generating excessive fines, which result moisture and handling problems. Besides the cost of fine slurry disposal in general can be significantly high. On the other hand the main disadvantage of dry coal beneficiation is low performance. However, with the new developments in coal processing technologies, dry beneficiation methods are gaining importance since even removing of the free stones from coal, accounts big benefits especially for power plants.  

Keywords: Coal, Dry Cleaning.

İstatistiksel Proses Kontrolü Teknikleri ile Kömür Kalitesindeki Değişkenliğin Belirlenmesi - Determination of Coal Quality Variability by Statistical Process Control Techniques
Sayfa 19-26 Sermin Elevli, Sema Behdioğlu

ÖZET 

İstatistiksel Proses Kontrol (İPK), üretim faaliyetlerinin önceden belirlenen kalite spesifikasyonlarına uygun şekilde yapılmasını sağlamak ve standart dışı üretimi büyük ölçüde önleyerek kusurlu ürün/mal üretimi minimize etmek amacıyla bir araya getirilmiş olan bir yöntemdir. Bu çalışmada, Seyitömer Linyitleri İşletmesi (SLİ) tarafından Seyitömer Termik Santrali (STS)`nde kullanılmak üzere üretilen 1-2. grup kömürlere ait kalorifik değer ölçümlerinin istatistiksel olarak kontrol altında olup olmadığı İPK`nın temel araçlarından birisi olan kontrol grafikleri kullanılarak belirlenmiştir. Varyans Analizi ile X ve R kontrol grafiklerinin sonuçları ayrıca desteklenmiştir. Söz konusu kalite kontrol grafiklerinden elde edilen bilgiler ışığında üretim sürecinin daha önceden belirlenen spesifikasyonları karşılama yeteneğini belirlemek üzere Proses Yeterlilik Analizi  yapılmıştır. Bu aşamada sürecin normal dağılıma sahip olduğu varsayımı ayrıca ispatlanmıştır. Son olarak, hesaplanan spesifikasyon dışı oranlar, kömür sözleşmelerinde belirtilen prim/ceza uygulaması ve harmanlama işlemleri dikkate alınarak işletmenin satış geliri irdelenmiştir.   

Anahtar Kelimeler: Kontrol Grafikleri, Normal Dağılım, ANOVA, Kalorifik Değer, Satış Geliri . 

ABSTRACT 

Statistical Process Pre-Control (SPC) is a collection of methods to ensure production activities in accordance with predefined quality specifications preventing off- quality production to minimize defective production. In this paper, control charts which is one of the main tools of SPC has been used to determine calorific values of 1st and 2nd group of coals produced for Seyitömer Thermal Power Plant by Seyitömer Linyitleri İşletmesi under statistical control. Analysis of variance verified the results of X and R control charts. Process capability analysis has been carried out to determine the capability of production process in respect to contract specifications under the light of results drawn from control charts. It has been also proofed that the process is normally distributed. Finally, the revenue of coal company has been examined by considering the off- specification rates, premium/ penalty application of coal contract and blending process. 

Keywords: Control Charts, Normal Distribution, Anova Analysis, Calorific Value, Revenue 

Açık Ocaklarda Gürültü Yayılımının Geliştirilen Bir Model ile İncelenmesi - Investigation of Noise Propagation in Open Pit with a Developed Model
Sayfa 27-33 Cem Şensöğüt, İbrahim Çınar

ÖZET 

Bu çalışmada; deneysel çalışmalar sonucunda gürültü yayılımına dair bulunan veriler, açık ocaklarda gürültü yayılımının tahminine yönelik bir model olacak şekilde düzenlenmiştir. Model uygulamasının yapıldığı Garp Linyitleri İşletmesi (GLİ) Tunçbilek açık işletmesinde 48 nolu Panoda 312 ölçüm istasyonu kurulmuştur. Bu istasyonlarda gürültü kaydı yapılırken yine pano içerisinde kurulan meteoroloji istasyonunda da atmosfer şartları kayıt edilmiştir. Kurulan ölçüm istasyonlarında yaklaşık 95000 gürültü değeri okunmuştur. Ölçüm istasyonlarının şeve uzaklıkları, ocak yoluna uzaklıkları, gürültü kaynaklarına uzaklıkları çıkarılarak, atmosfer şartlarıyla birlikte formülasyona tabii tutularak bu noktalarda oluşacak gürültü seviyeleri model yardımı ile bulunmuştur. 

Anahtar Sözcükler: Gürültü, Eşdeğer Gürültü Seviyesi, Çevre Akustiği, Gürültü Tahmin Modeli 

ABSTRACT 

The data obtained from experimental works for noise propagation have been used to establish a model to predict the noise propagation at surface mines. In the panel 48 of the Tuncbilek open cast mines, Western Lignite Corporation (WLC) where the model application took place, 312 measurement stations were set up. While the noise level was recorded at these stations, atmospheric conditions were also recorded by the meteorological station located at the same panel. A total of 95000 noise values were recorded at these stations. The distance of the measurement stations to the effective source of noise and to the slope, meteorological effects and the number of noise sources were firstly defined for each of 312 measurement stations. Using these data, the noise level was estimated by the assistance of the model developed.  

Keywords: Noise, Equivalent Noise Level, Environmental Acoustics, Noise Prediction Model