Bilimsel Madencilik Dergisi

Bilimsel Madencilik Dergisi

Cilt 48 - Sayı 3 (Eylül 2009)
E-Atıklardan Metallerin Geri Kazanımı - Recovery of Metals from E-Wastes
Sayfa 3-18 Ersin Yener Yazıcı, Hacı Deveci

ÖZET 

Artan elektrik-elektronik cihaz tuketiminin sonucu olarak evsel atiklar icerisindeki e-atik miktari giderek yukselmektedir. E-atiklarin cevresel zararlarinin yaninda, metal ve degerli metal iceriOi (ozellikle baskili devre kartlarinin), cevherlerle karşılaştırldığında bu atiklarin potansiyel bir ikincil kaynak olduklari ortaya cikmaktadir. Metallerin geri kazanimi amaciyla ceşitli geleneksel yontemlere (fiziksel, hidrometalurjik, biyohidrometalurjik, pirometalurjik) dayali cozumler onerilmektedir. E-atiklarin, icerdiği maddelerin miktari ve bileşimi yönünden heterojen ve kompleks yapiya sahip olmasi geri kazanim surecini zorlaştırmaktadir. Aynca, e-atiklarin değerli metal iceriginin azalmasi da geri kazanim/donüşüm işlemlerinin ekonomikliğini olumsuz yonde etkilemektedir. Bu nedenle, metallerin geri kazanimina yonelik cevresel etkisi düşük ve ekonomik yontemlerin araştınlması ve geliştirilmesi gerekmektedir. E-atiklardan metallerin geri kazanimi, e-atik kaynakli cevresel zararin azaltilmasinin yaninda Olkemizin dogal/birincil metal kaynaklarinin korunmasi ve verimli kullanilmasi yonuyle de onem kazanmaktadir. 

Anahtar Elektronik Atiklar, Baskili Devre Kartlari, Geri Kazanim/Donüşüm, Metaller, Fiziksel Ayirma, Hidrometalurji, Pirometalurji. 

ABSTRACT 

The rapidly increasing consumption of electric-electronic equipment leads to the increase in their quantity in municipal wastes. Notwithstanding the environmental pollution potential of e-wastes, e-wastes with their high content of base and precious metals in particular are regarded as a potential secondary resource when compared with ores. For the recovery of metals from e-wastes, various treatment options based on conventional pyhsical, hydrometallurgical, biohydrometallurgical and pyrometallurgical processes are proposed. Electronic wastes are composed inherently of non-homogenous and complex set of materials and components, which presents difficulties for their recycling. Furthermore, the decrease in the precious metal content of e-wastes adversely affects the economics of recovery/recycling processes. Research and development of environmentally acceptable and low cost processes are, therefore, required for the extraction of metals from e-wastes. Treatment of e- wastes for metal recovery is also of importance for the preservation and effective exploitation of our natural/primary metal resources. 

Keywords: Electronic Wastes, Printed Circuit Boards (PCB), Recovery/Recycling, Metals, Physical Separation, Hydrometallurgy, Pyrometallurgy. 

Hata Türü ve Etkileri Analizi ile İş Sağlığı ve Güvenliği Tabanlı Süreçlerin İyileştirilmesi ve Mermer Ocak İşletmelerinde Bir Uygulama - Improvement of Occupational Health and Safety Based Processes with Error Type and Effects Analysis and An Applic
Sayfa 19-32 Metin Ersoy, Ali Eleren, Şevki Şimşek

ÖZET 

Mermer, maden ürünleri içerisinde önemli bir yere sahiptir. Mermer sektöründe işletmeler ocak ve mermer işleme olmak üzere iki temel grupta değerlendirilebilir. İş sağlığı ve güvenliği açısından bu iki grup işletmenin sorunları arasında farklılıklar bulunmaktadır. Çalışmanın kapsamı birinci grup işletmelerle sınırlı olup, iş sağlığı ve güvenliği konusundaki risklerin "hata türü ve etkileri analizi (HTEA)" yöntemi ile değerlendirilmesi ve süreçlerin iyileştirilmesi üzerine odaklıdır. Yöntemde kullanılan risk faktörlerine dair veriler, Afyonkarahisar ilinde son beş yıl içinde gerçekleşmiş iş sağlığı ve güvenliği yaka kayıtları ve anket sonuçları incelenerek elde edilmiştir. 

Çalışmanın amacı, mermer ocak işletmelerinde iş sağlığı ve güvenliği odaklı süreç geliştirme faaliyetlerinde, süreçlerin analizi ve alt süreçlerde risklerin HTEA yöntemi ile değerlendirilmesidir. Bu amaçla ilk bölümlerde literatür, genel bilgiler ve metodoloji verilmekte, uygulama aşamasında ise risk öncelik göstergesi hesaplanmakta ve risk önceliğine göre tüm hata türleri sıralanmaktadır. Veriler bu şekliyle, daha sonra yapılacak bir süreç geliştirme/iyileştirme programında kullanılabilir hale gelmektedir.

Anahtar Sözcükler: HTEA, Mermer Ocak işletmesi, İş Sağlığı ve Güvenliği, Risk Analizi, Süreç iyileştirme 

ABSTRACT 

Marble has an important place in mineral products. Marble industry works can be assessed in two main groups, namely, marble quarries and marble processing. Occupational health and safety issues in terms of business between the two groups are different. The scope of this study is limited to the first group, and the focus is placed on the assessment of occupational health and safety risks through the "failure modes and effects analysis (FMEA)" method and on improving processes. The data on risk factors used in the study were obtained by inspecting the occupational health and safety records and questionnaires of the last five years in Afyonkarahisar province. 

The purpose of the study is the analysis of processes in the occupational-health-and-safety-based process improvement activities in marble quarries and also the assessment of risks in the sub-processes with the use of the FMEA method. For this purpose, firstly, the pertinent literature, general information and methodology are provided; then, in the implementation phase, risk priority is calculated and all types of failure are ranked according to the risk priority. Thus, the data take the form to be useful for a subsequent process development / improvement program.

Keywords: FMEA, Marble Quarry, Occupational Health and Safety, Risks Analysis, Process Improvement 

Kaklık-Denizli Traverten Ocağında Zincirli Kollu Kesicinin Kullanımının Araştırılması - Investigation of the Use of Chain-Linked Cutter in Kaklik-Denizli Traverten Heel
Sayfa 33-44 Liyaddin Yeşilkaya, Metin Ersoy, Mustafa Yavuz Çelik, Ahmet Çatalpınar

ÖZET

Traverten, kalsiyum ve bikarbonatça zengin sıcak yeraltı sularının kaynaklar çevresinde oluşturduğu kireçtaşlarıdır. Denizli havzası traverten oluşumları yönünden Türkiye‘de ve Dünya‘da önemli bir konuma sahiptir. Traverten ocaklarında genellikle elmas tel kesme makineleri ile blok kesimi yapılmaktadır. Bu çalışmada son yıllarda ülkemizde de kullanılmaya başlanan zincirli kollu kesme (ZKK) yönteminin performans analizi yapılmıştır. Yapılan gözlem ve değerlendirmede, travertende bir metrekare yüzey alanı kesmek için 0,07 soket/m2 adet soket tüketimi ve kesilen metrekare yüzey bazında toplam maliyet değerinin ise 10,30 TL/m2 olarak gerçekleştiği görülmüştür.

Anahtar Sözcükler: Traverten, Elmas Telle Kesme, Zincirli Kollu Kesici, Kesme Performansı

ABSTRACT

Travertine is limestone that forms where hot ground waters, rich in calcium and bicarbonate, emerge at springs. The Denizli basin is an important region in the sense of travertine formation both in Turkey and the world. Diamond wire cutting method is used widely in the travertine quarries. In this study, cutting performance analysis has been done of the chain saw machine (ZKK) that has been recently put ‘into use in Turkey. Observations and evaluations have shown that the cutting tool wear rate in the quarry is about 0,07 tool/m2 and the total cost of the operation is 10,30 TL/m2 .

Keywords: Travertine, Diamond Wire Cutting, Chain Saw Machine, Cutting Performance

Mikrodalga ile Ön İşlem Uygulamanın Kireçtaşı Kalsinasyonuna Etkisi - Impact of microwave pretreatment on limestone calcination
Sayfa 45-53 Özen Kılıç

ÖZET

Bu çalışmada mikrodalga ile ısıtmanın kireçtaşı üzerinde meydana getirebileceği etkiler incelenmiş; kireçtaşı kalsinasyonuna sağlayabileceği faydalar belirlenmeye çalışılmıştır. Çalışma iki aşamada gerçekleştirilmiştir. Birinci aşamada, kireçtaşı örnekleri farklı güç ve sürelerde mikrodalga ile muamele edilmiş, ardından sonik hız (P-dalgası) ve özgül yüzey alanı değerleri belirlenmiştir Yapılan deneyler ile örneklerde meydana gelen değişiklikler belirlenmeye çalışılmıştır. İkinci aşamada, birinci aşama için mikrodalgada bekletilen örneklerin bir kısmı, kül fırınında 1000°C‘de bekletildikten sonra sonik hız (P-dalgası) ölçümü yapılmış ve özgül yüzey alanı belirlenmiştir. Yapılan deneyler sonunda, mikrodalga yardımlı kireçtaşı kalsinasyonun işlem süresini azalttığı, buna bağlı olarak da enerji maliyetini ve C02 salınımını düşürdüğü belirlenmiştir.

Anahtar Sözcükler: Kireçtaşı Özellikleri, Mikrodalga Isıtma, Kalsinasyon, P-Dalgası, Özgül Yüzey

ABSTRACT

In this study, the effects of microwave heating on limestone were investigated and its benefits for the limestone calcination were tried to be determined. The study was conducted in two stages. Firstly, the limestone samples were treated with microwave for different output power and durations, then sonic velocity (P-wave) and specific surface area of the samples were determined. The differences between the samples were tried to be determined by these experiments. Secondly, some processed samples with microwave in the first stage were kept in 1000°C, also sonic velocity (P-wave) of the samples was measured and specific surface area of the samples was determined. At the end of the tests, limestone calcination by microwave was found to decrease the calcinations process time and, in addition, reduce the energy costs and COz release.

Keywords: Limestone Characteristics, Microwave Heating, Calcination, P-Wave, Specific Surface