Bilimsel Madencilik Dergisi

Bilimsel Madencilik Dergisi

Cilt 48 - Sayı 3 (Eylül 2009)
E-Atıklardan Metallerin Geri Kazanımı - Recovery of Metals from E-Wastes
Sayfa Ersin Yener Yazıcı, Hacı Deveci

 Artan elektrik-elektronik cihaz tuketiminin sonucu olarak evsel atiklar icerisindeki e-atik miktari giderek yukselmektedir. E-atiklarin cevresel zararlarinin yaninda, metal ve degerli metal iceriOi (ozellikle baskili devre kartlarinin), cevherlerle kar§ila§tinldiOinda bu atiklarin potansiyel bir ikincil kaynak olduklari ortaya cikmaktadir. Metallerin geri kazanimi amaciyla ce§itli geleneksel yontemlere (fiziksel, hidrometalurjik, biyohidrometalurjik, pirometalurjik) dayali cozumler onerilmektedir. E-atiklarin, icerdiOi maddelerin miktari ve bile§imi yoniinden heterojen ve kompleks yapiya sahip olmasi geri kazanim surecini zorla§tirmaktadir. Aynca, e-atiklarin deOerli metal iceriginin azalmasi da geri kazanim/donu§ilm i§lemlerinin ekonomikliOini olumsuz yonde etkilemektedir. Bu nedenle, metallerin geri kazanimina yonelik cevresel etkisi dij§iik ve ekonomik yontemlerin ara§tinlmasi ve geli§tirilmesi gerekmektedir. E-atiklardan metallerin geri kazanimi, e-atik kaynakli cevresel zararin azaltilmasinin yaninda Olkemizin dogal/birincil metal kaynaklarinin korunmasi ve verimli kullanilmasi yonuyle de onem kazanmaktadir. 

Anahtar Elektronik Atiklar, Baskili Devre Kartlari, Geri Kazanim/Donu§ilm, Metaller, Fiziksel Ayirma, Hidrometalurji, Pirometalurji. 

ABSTRACT 

The rapidly increasing consumption of electric-electronic equipment leads to the increase in their quantity in municipal wastes. Notwithstanding the environmental pollution potential of e-wastes, e-wastes with their high content of base and precious metals in particular are regarded as a potential secondary resource when compared with ores. For the recovery of metals from e-wastes, various treatment options based on conventional pyhsical, hydrometallurgical, biohydrometallurgical and pyrometallurgical processes are proposed. Electronic wastes are composed inherently of non-homogenous and complex set of materials and components, which presents difficulties for their recycling. Furthermore, the decrease in the precious metal content of e-wastes adversely affects the economics of recovery/recycling processes. Research and development of environmentally acceptable and low cost processes are, therefore, required for the extraction of metals from e-wastes. Treatment of e- wastes for metal recovery is also of importance for the preservation and effective exploitation of our natural/primary metal resources. 

Keywords: Electronic Wastes, Printed Circuit Boards (PCB), Recovery/Recycling, Metals, Physical Separation, Hydrometallurgy, Pyrometallurgy. 

Hata Türü ve Etkileri Analizi ile İş Sağlığı ve Güvenliği Tabanlı Süreçlerin İyileştirilmesi ve Mermer Ocak İşletmelerinde Bir Uygulama - Improvement of Occupational Health and Safety Based Processes with Error Type and Effects Analysis and An Applic
Sayfa Metin Ersoy, Ali Eleren, Şevki Şimşek

 Mermer, maden ürünleri içerisinde önemli bir yere sahiptir. Mermer sektöründe işletmeler ocak ve mermer işleme olmak üzere iki temel grupta değerlendirilebilir. İş sağlığı ve güvenliği açısından bu iki grup işletmenin sorunları arasında farklılıklar bulunmaktadır. Çalışmanın kapsamı birinci grup işletmelerle sınırlı olup, iş sağlığı ve güvenliği konusundaki risklerin "hata türü ve etkileri analizi (HTEA)" yöntemi ile değerlendirilmesi ve süreçlerin iyileştirilmesi üzerine odaklıdır. Yöntemde kullanılan risk faktörlerine dair veriler, Afyonkarahisar ilinde son beş yıl içinde gerçekleşmiş iş sağlığı ve güvenliği yaka kayıtları ve anket sonuçları incelenerek elde edilmiştir. 

Çalışmanın amacı, mermer ocak işletmelerinde iş sağlığı ve güvenliği odaklı süreç geliştirme faaliyetlerinde, süreçlerin analizi ve alt süreçlerde risklerin HTEA yöntemi ile değerlendirilmesidir. Bu amaçla ilk bölümlerde literatür, genel bilgiler ve metodoloji verilmekte, uygulama aşamasında ise risk öncelik göstergesi hesaplanmakta ve risk önceliğine göre tüm hata türleri sıralanmaktadır. Veriler bu şekliyle, daha sonra yapılacak bir süreç geliştirme/iyileştirme programında kullanılabilir hale gelmektedir. Anahtar Sözcükler: HTEA, Mermer Ocak işletmesi, İş Sağlığı ve Güvenliği, Risk Analizi, Süreç iyileştirme 

ABSTRACT 

Marble has an important place in mineral products. Marble industry works can be assessed in two main groups, namely, marble quarries and marble processing. Occupational health and safety issues in terms of business between the two groups are different. The scope of this study is limited to the first group, and the focus is placed on the assessment of occupational health and safety risks through the "failure modes and effects analysis (FMEA)" method and on improving processes. The data on risk factors used in the study were obtained by inspecting the occupational health and safety records and questionnaires of the last five years in Afyonkarahisar province. 

The purpose of the study is the analysis of processes in the occupational-health-and-safety-based process improvement activities in marble quarries and also the assessment of risks in the sub-processes with the use of the FMEA method. For this purpose, firstly, the pertinent literature, general information and methodology are provided; then, in the implementation phase, risk priority is calculated and all types of failure are ranked according to the risk priority. Thus, the data take the form to be useful for a subsequent process development / improvement program. Keywords: FMEA, Marble Quarry, Occupational Health and Safety, Risks Analysis, Process Improvement 

Kaklık-Denizli Traverten Ocağında Zincirli Kollu Kesicinin Kullanımının Araştırılması - Investigation of the Use of Chain-Linked Cutter in Kaklik-Denizli Traverten Heel
Sayfa Liyaddin Yeşilkaya, Metin Ersoy, Mustafa Yavuz Çelik, Ahmet Çatalpınar

 Traverten, kalsiyum ve bikarbonatça zengin sıcak yeraltı sularının kaynaklar çevresinde oluşturduğu kireçtaşlarıdır. Denizli havzası traverten oluşumları yönünden Türkiye‘de ve Dünya‘da önemli bir konuma sahiptir. Traverten ocaklarında genellikle elmas tel kesme makineleri ile blok kesimi yapılmaktadır. Bu çalışmada son yıllarda ülkemizde de kullanılmaya başlanan zincirli kollu kesme (ZKK) yönteminin performans analizi yapılmıştır. Yapılan gözlem ve değerlendirmede, travertende bir metrekare yüzey alanı kesmek için 0,07 soket/m2 adet soket tüketimi ve kesilen metrekare yüzey bazında toplam maliyet değerinin ise 10,30 TL/m2 olarak gerçekleştiği görülmüştür. 

Anahtar Sözcükler: Traverten, Elmas Telle Kesme, Zincirli Kollu Kesici, Kesme Performansı 

Mikrodalga ile Ön İşlem Uygulamanın Kireçtaşı Kalsinasyonuna Etkisi - Impact of microwave pretreatment on limestone calcination
Sayfa Özen Kılıç

 Traverten, kalsiyum ve bikarbonatça zengin sıcak yeraltı sularının kaynaklar çevresinde oluşturduğu kireçtaşlarıdır. Denizli havzası traverten oluşumları yönünden Türkiye‘de ve Dünya‘da önemli bir konuma sahiptir. Traverten ocaklarında genellikle elmas tel kesme makineleri ile blok kesimi yapılmaktadır. Bu çalışmada son yıllarda ülkemizde de kullanılmaya başlanan zincirli kollu kesme (ZKK) yönteminin performans analizi yapılmıştır. Yapılan gözlem ve değerlendirmede, travertende bir metrekare yüzey alanı kesmek için 0,07 soket/m2 adet soket tüketimi ve kesilen metrekare yüzey bazında toplam maliyet değerinin ise 10,30 TL/m2 olarak gerçekleştiği görülmüştür. 

Anahtar Sözcükler: Traverten, Elmas Telle Kesme, Zincirli Kollu Kesici, Kesme Performansı