Bilimsel Madencilik Dergisi

Bilimsel Madencilik Dergisi

Cilt 49 - Sayı 1 (Mart 2010)
Basamak Patlatması Sonucu Oluşan Yığın Boyut Dağılımının Ampirik Modeller ile Tahmini ve Görüntü Analizi Yöntemleri ile Karşılaştırılması - Comparison of Stack Size Distribution Resulting from Step Blasting with Empirical Models and Image Analysis M
Sayfa 3-16 Doğan Karakuş, Gürcan Konak, Ahmet Hakan Onur

ÖZET

Açık maden işletmelerinde basamaklar şeklinde üretim emniyetli ve ekonomik bir yöntem olarak başarı ile uygulanmaktadır. Basarnaklı yapıların oluşturulmasında ve üretimin gerçekleştirilmesinde kaçınılmaz olarak delme-patiatma operasyonları yapılmaktadır. Kaya kütlesinden cevher zenginleştirme öncesi ince boyutlu malzeme üretimine kadar boyut küçültme göz önüne alındığında basamak patıatmaları boyut küçültmenin ilk aşaması olarak diğer işlemlerin verimini doğrudan etkilemektedir. Bu nedenle basamak patialmaiarında boyut dağılımının denetlenebilmesi ardışık işlemlerin verimliliği açısından önemlidir. Basamak patialmaiarından boyut dağılımının belirlenmesi hem kontrol edilen değişkenler (patlatma tasarım parametreleri) hem de kontrol edilemeyen değişkenler (kaya kütlesi özellikleri) fazlalığı nedeniyle oldukça güçtür. Yığın boyut dağılımın belirlenmesi için önerilen modellerden KuzRam ve KCO modeli bu makalede tartışılmıştır. Ayrıca boyut dağılımının belirlenmesi için kullanılan görüntü işleme programlarından olan Split Desktop programı ile WipFrag programı kullanılarak boyut dağılımı belirlenmiş, boyut dağılım tahmin modelleri arasında karşılaştırma yapılmıştır.

Anahtar Sözcükler: Basamak Patlatması, Boyut Dağılımı, Kuz-Ram, KCO Modei,Görüntü Analizi

ABSTRACT

Production in the shape of benches in open pit mines have long been applied successfully asa safe and economical method. Drilling and blasting operations are carried out in order to form bench structures and to achieve production. When comminution process starting from the rock mass and going on until the acquirement of fine-grained material prior to mineral processing is taken ‘into consideration, bench blasts directly influence the efficiency of other operations as the initial phase of comminution. For this reason, the detectability of size distribution in bench blasts are crucial from the aspect of consecutive operations. The determination of size distribution in bench blasts is rather difficult due to the abundance of both the controllable variables (blast design parameters) and uncontrollable variables (rock mass properties). Among the proposed modelsfor the determination of heap size distribution, Kuz-Ram and KCO models have been discussed in this paper. Besides, Split Desktop program, one of the image processing programs, and also WipFrag program have been employed for the determination of size distribution anda comparison has been made between esiimation models of size distribution.

Keywords: Bench Blasting, Fragmentation, Kuz-Ram, KCO Model, Image Analysis

Doğaltaş Nihai Ürünlerinin Kayma Açısını Etkileyen Parametrelerin İstatistiksel Analizi - Statistical Analysis of Parameters Affecting Slip Angle of Natural Products
Sayfa 17-30 Ali Sarıışık, Gencay Sarıışık

ÖZET

Çalışma, çıplak ayakla yürünen yüzeylerde kullanılan doğaltaşların, kayma emniyetinin yüksek olması istenilen alanlarda, yayaların emniyetini artırıcı uygun yüzey işlernelerin belirlenmesi için yapılan bir araştırmadır. Bu çalışmada, yüzeyleri işlenmiş doğaltaşların zemin kaplama malzemesi olarak kullanılmasında, önemli bir parametre olan kayma açısı DIN 51097 "Çıplak Ayakla Gezilen Islak Bölgelerin Kaymayı Önleme Özelliğinin Belirlenmesi" Standardı kullanılarak saptanmıştır. Oluşuıniarına göre sınıflandırılmış 16 farklı tür doğaltaşın, farklı boyutlarda ve farklı yüzey işleme tekniklerinde, eğik düzlem yöntemiyle kayma açıları belirlenmiştir. Doğaltaş plakaların kayma açısı değerlerini etkileyen parametrelerin yüzey pürüzlülüğü, plaka boyutları, yüzey işlemede kullanılan abrasivlerin tane boyutları, fiziksel ve mekanik özellikler olduğu tespit edilmiştir. Bu parametreler arasındaki ilişkiyi belirlemek için istatistiksel analiz yapılmıştır. Doğaltaş plakaları, belirlenen istatistiksel analiz sonuçları dikkate alınarak kayma açısı ve yüzey pürüzlülüğüne bağlı olarak, kullanım yerlerine göre sınıflandırılmıştır.

Anahtar sözcükler: Doğaltaş, Kayma Emniyeti, Kayma Açısı, Yüzey Pürüzlülük

ABSTRACT

This study was conducted in order to determine the suitable surface processing techniques which will increase the safety of barefoot pedestrians, reducing the risk of slipping on wet floor coverings. In the scope of the study, slip angle of surface-processed natural stones is determined by using DIN 51097 Standard "The determination of the characteristics that reduce slipping on wet, barefoot surfaces". Slip angle was calculated with the help of an inclined plane method and by using three different surface processing techniques (polishing, haning and tumbling techniques) for 16 different types of natural stone. lt was found that the parameters which affected slip angle values of the natural stones were surface roughness, plate sizes, grain size of the abrasives used for surface processing, physical and mechanical properties. Statistical analysis was used to determine the relationship between these parameters. The natural stones were then grouped in view of safe utilization places depending on slip angle and surface roughness, according to the statistical results.

Keywords: Natural Stone, Slip Safety, Slip Angie, Surface Roughness

Çatalağzı Termik Santral Katı Fosil Yakıtı Kırılma Davranışının Karıştırmalı Değirmen ve Bilyalı Değirmende Karşılaştırılması - Comparison of Fracture Fracture Behavior of Çatalağzı Thermal Power Plant with Mixed Mill and Ball Mill
Sayfa 31-44 Selçuk Samanlı

ÖZET

Dar tane boyut gruplarında hazırlanmış fosil yakıt, karıştırmalı değirmende 360 dev/dak ve Bond değirmeninde 70 dev/dak ile kuru olarak öğütülmüştür. Karıştırmalı değirmende "Bilya çapı/Değirmene beslenen maksimum tane boyutu" arasında yaklaşık 2,5 gibi oransal yaklaşım olduğunda, kırılma hızı maksimum gerçekleşmiştir. Değirmenlerde, bilyalar arası boşluğun %90`ı malzeme ile doldurulmuştur. Değirmene bağlı kırılma parametre değeri, "aT", karıştırmalı değirmende 1,08 ve bilyalı değirmende 0,53`dür. Bu, -212+150 µm ve -425+300 µm dar tane boyut gruplarında karıştırmalı değirmen lehine, yaklaşık 7 ve 5,5 kat hızlı gerçekleşen kırılma davranışının sonucudur. Karıştırmalı değirmende özgül kırılma hızı 425 µm tane boyutunda maksimum iken, bilyalı değirmende bu boyut 2360 µm`dir.

Anahtar Sözcükler: Öğütme, Katı fosil yakıt, Karıştırmalı değirmen, Bond değirmen, Kırılma davranışı, Özgül kırılma hızı.

ABSTRACT

The solid fossil fuel prepared at mono size groups were ground as dry in stirred mill which was run 360 rpm stirring speed and Bond ball mill which was run 70 rpm. In stirred mill, breakage rate reached maximum when the he ratio of "Grinding medium size/Maximum size of the material ground" was approximately 2.5. The sample charged in the mills occupies as much as 90% of the gap volume between the balls in the mills. The parameters "aT", an important parameter depending on mill specifications, were found as 1.08 and 0.53 in stirred mill and ball mill respectively. This situation is the result of the specific rate of breakage at mono size groups, -212+150 µm and -425+300 µm, were carried out faster at stirred mill approximately 7 and 5.5 fold more than that at ball mill. Although specific rate of breakage reached its maximum at 425 µm in stirred mill, it was determined as 2360 µm in ball mill.

Keywords: Grinding, Solid fossil fuel, Stirred mill, Bond mill, Breakage behaviour, Specific rate of breakage

Linyitlerin Kuru Zenginleştirmesinde Tabla Türü Havalı Ayırıcının İşlem Değişkenlerinin Etkisinin İncelenmesi - Investigation of the Effect of Process Variables of Tablet Type Air Separator in the Dry Enrichment of Lignites
Sayfa 45-56 Murat Kademli, Derya Kalyon, Özcan Yıldırım Gülsoy

ÖZET

Bu çalışmada, laboratuar ölçekli tabla türü havalı bir ayıncı deney düzeneği kurulmuş ve Yeniköy - Hisarönü linyit yatağından elde edilen numuneler üzerinde deneyler yapılmıştır. Ayınma etkisi olduğu düşünülen tabla eğimi, besleme hızı ve tabla frekansı parametreleri 3 farklı kadernede denenerek, toplam 27 farklı deney koşulunda çalışma yapılmıştır. En başarılı sonuçların elde edildiği 9 koşulda, Soma- Eynez yatağından alınan numuneler üzerinde deneyler tekrarlanmış ve sonuçlar karşılaştırılmıştır. Çalışma sonucunda, genel olarak besleme hızı ve tabla eğimindeki artışın ağırlık veriminde ve yanabilir veriminde artışa, buna karşın atılan toplam kül miktarı ve temiz kömür kalori değerlerinde ise düşüşe neden olduğu gözlenmiştir. Aynı zamanda tabla frekansındaki artışın, besleme hızı ve eğimin etkisinin zıt yönünde davranım gösterdiği belirlenmiştir. Yeniköy- Hisarönü ve Soma - Eynez linyit numuneleri ile yapılan deneyler sonucunda EP ve ayrım yoğunluğu (d50 ) değerleri sırasıyla, O,165 ve 1,67 g/cm3 ile O,19 ve 1,67 g/cm3 olarak elde edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Havalı Ayırıcı, Linyit, Kuru Zenginleştirme

ABSTRACT In this study, a laboratory-scale, table-type air separator was set up and experiments were conducted with Yeniköy- Hisarönü lignite samples. Three principal parameters which were thought to influence the separation, namely, the table slope and frequency, and feed rate were tested at three levels in a total of 27 different experimental conditions. Experiments were re-applied on Soma - Eynez lignite samples under nine most successful experimental conditions which were determined after Yeniköy - Hisarönü tests, and the results were compared with each other. Asa result of the investigation, it has been observed that the feed rate and the table slope usually tend to increase weight recovery and combustion recovery while they decrease the total amount of waste ash and clean coal calorific values. lt has also been observed that the effect of increasing the table frequency contradicts with that of the feed rate and slope. Results of experiments show that EP value and separation density (d50 ) were calculated as O,165 and 1,67 with Yeniköy-Hisarönü lignite sample, O,19 and 1,67 with Soma -Eynez lignite sample.

Keywords: Air Separator, Lignite, Dry Concentration