Bilimsel Madencilik Dergisi

Bilimsel Madencilik Dergisi

Cilt 49 - Sayı 4 (Aralık 2010)
Zayıf Kaya Kosullarında Uygulanan Çelik Boru Şemsiye Kemer Boyutunun Sayısal Modelleme ile Belirlenmesi: İzmir Metrosu Örneği - Determination of Steel Pipe Umbrella Belt Dimension Applied in Weak Rock Conditions by Numerical Modeling: İzmir Metrosu
Sayfa C. Okay Aksoy, Turgay Onargan

ÖZET

Tünel açma faaliyetleri esnasında, özellikle riskli bölgelerden geçerken ve zayıf zemin kosullarında çelik boru semsiye kemer uygulaması yaygınlasmıstır. Tünel güzergahında bulunan binalar, yeryüzünde olusan oturmalar sonucu hasarlanabilmektedir. Bu hasarları önlemek için uygulanan çelik boru semsiye kemer yönteminde, boru çapları değisebilmektedir. Ancak, hangi boru çapının kullanılacağı hem projenin ekonomisini hem de süresini etkilemektedir. 4 inç`lik çelik boru semsiye kemer uygulamasında özel delici makine gerekirken, daha küçük çaplı boruların tünel çevresine ekskavatörlere bağlanan delici bir ekipman vasıtası ile yerlestirilmesi mümkün olabilmektedir. Uygun çelik boru çapı ise tünel önüne gelen yüklerin ve gerilmelerin karsılanmasında önem arz etmektedir. Bu çalısmada, İzmir Metrosu 2. Asama İnsaatı kapsamında uygulanan 2 inç`lik çelik boru semsiye kemer yönteminin uygunluğunun sayısal modelleme ile belirlenmesi ve uygulama sonucunda elde edilen verilerin, modelleme çalışması ile uyumu tartısılmıstır. Anahtar Sözcükler: Çelik Boru Semsiye Kemer, Sayısal Model, Zayıf Zemin, Yüzey Oturması

ABSTRACT

Steel Pipe Umbrella Arch application has become prevalent during tunnel excavations especially at risky zones and weak ground conditions. The buildings on the route of tunnel can be damaged because of the settlements on the ground. In umbrella arch method pipe diameters can be changed to prevent these settlements. However, the diameter of the pipe can affect both project economy and length of time. A special machine is needed to apply 4-inch umbrella arch but smaller diameters can be applied by drilling equipment which is engaged on the excavator. Optimum umbrella arch diameter is important for preventing bending moment. Determining suitability of 2-inch umbrella arch method and conformity between obtained data and modeling study within Izmir Metro 2. Phase Construction are discussed in this paper. Keywords: Steel Pipe Umbrella Arch, Numerical Model, Weak Ground, Ground Settlement

Su Jeti ve Bazı Geleneksel Yüzey İşleme Yöntemlerinin Karşılaştırılması - Comparison of Water Jet and Some Traditional Surface Finishing Methods
Sayfa Yılmaz Özçelik, Giorgio Costa

ÖZET

Tasın yüzeyine estetik bir görüntü vermek ve tasın pürüzlülüğünü artırmak için birçok yüzey isleme
yöntemi kullanılmaktadır. Geleneksel yöntemler pazarda kendilerine olan ilginin azalmasına sebep
olabilecek farklı dezavantajlara sahiptirler. Bu çalısmada su jeti ile Sardinya Bazaltı isimli doğal tas
numunesi üzerinde yüzey islemesi yapılmıstır. Elde edilen sonuçlar, geleneksel yöntemler kullanılarak
(taraklı çekiçleme, cilalama) yapılan yüzey isleme uygulamalarının sonuçları ile karsılastırılmıstır.
Karsılastırmada renk, ısıklılık, parlaklık ve pürüzlülük analiz sonuçları kullanılmıstır. Simdiye kadar
elde edilen sonuçlar, yüzey islemede su jeti uygulamasının kayaçtaki estetik görünümü koruyarak
yüzeye gerekli pürüzlülüğü sağlayabildiği için geleneksel yöntemlerin bazı dezavantajlarını azalttığını
(hatta giderdiğini) göstermektedir.
Anahtar Sözcükler: Su Jeti, Yüzey İsleme, Renk Analizi, Isıklılık, Parlaklık, Pürüzlülük

ABSTRACT

There are many different methods of stone surface treatment that are currently used to improve the
aesthetic appearance of the stone surface or to increase the roughness. Traditional methods have
some disadvantages that may reduce the market interest for particular applications. In this study, the
natural stone sample named Sardinian Basalt was treated by water jet surface treatment method. The
results were compared to those obtained with traditional methods (bush hammering, polishing). The
results of the color, gloss, luminance and roughness analyses were used as comparison parameters.
Results so far achieved indicate that the application of water jets in surface treatment can reduce (or
even eliminate) some disadvantages of traditional techniques because it enables to obtain a surface
with required roughness, while preserving aesthetic appearance of the stone.
Keywords: Water Jet, Surface Treatment, Color Analysis, Luminance, Gloss, Roughness

Yürüyen Çekmekepçede Kazı Erkesinin ve Üretkenliğin Kazı Derinliği ile Değişimi – Olgu Çalışması - The Change of Excavations and Productivity with the Excavation Depth of the Walking Trough - Case Study
Sayfa Metin Özdoğan, Mehmet Taksuk

 

ÖZET

 

Çekmekepçede kazı erkesinin basamağın kazı derinliğine göre değiştiği bilinmektedir. Kazı erkesi basamak tepesinden, basamak tabanına doğru artış göstermekte, kazı hızı ise azalmaktadır. İş döngüsü ve erkesinin kazı derinliğine göre değişimini incelemek üzere biri 63 m bum uzunluklu, 15 m3 kovalı bir P&H/Page 736, DL1 (63/15) model, öteki ise 72 m bum uzunluklu, 31 m3 kovalı olan bir Marion 7820, DL2 (72/31) model yürüyen çekmekepçenin kazı basamaklarının tepe, orta ve dip kısımlarında döngüleri izlenerek sonuçları tartışılmıştır. Her iki çekmekepçedeki izleme sonuçları, döngü süre ve erke değerlerinin kazı derinliğine göre değiştiğini doğrulamaktadır. Bu değişim gözönünde bulundurularak, en uygun basamak kalınlığı saptanabilir. Örtükazı maliyetinde elektrik bileşeninin hesabında, kazı derinliğinin etkisi giderilmiş özgül erke değeri kullanılmalıdır. Özgül erke değiştirgeni, yerkazı aracının örtükazı maliyeti içinde önemli bir yer tutan erke tüketiminin öngörülmesinde, basamakta yapılan lağımlamaların başarısının dolaylı olarak ölçülmesinde yararlanılan bir kavram olup kazı basamağını temsil edecek şekilde belirlenmesi önem taşımaktadır. Üretkenlik değiştirgeni de çekmekepçelerin yapacağı işin öngörülmesinde kullanılan bir değişken olup dilimi temsil edecek bir ortalama değerin kullanılması önemlidir. Kısa ve uzun dönemli özgül erke ve üretkenlik değerlerinin farklılığını görebilmek için her iki makinanın  altı yıllık gerçek ortalama özgül  erke ve üretkenlik değerleri  de verilmiştir.

 

Anahtar Sözcükler : Yürüyen Çekmekepçe, İş Döngüsü, Kazı Derinliği, Kazı Hızı, Kazı Erkesi, Özgül Erke

 

ABSTRACT

 

It is known that dragline`s digging energy changes depending upon the digging depth of the bench. Digging energy increases from bench top to bench bottom whereas digging rate decreases. For investigating variation of work cycle and digging energy by digging depth, a 63-m boom and 15- m3 bucket P&H/Page 736, DL1(63/15), model and a 72-m boom and 31-m3 bucket Marion 7820, DL2(72/31), model walking draglines working at the bench top, bench mid and bench bottom were monitored and results are discussed. The monitoring results of the both draglines verify that work cycle durations and energy values change depending on the digging depth. Taking this variation into account, the optimum bench thickness may be determined. In calculating electrical component of the stripping cost, the digging depth compensated specific energy figure should be used. Specific energy is a substantial parameter used in foreseeing energy consumption of earthmoving equipment which is a major component in stripping cost, and in evaluating the blasting performance of dragline benches; for this reason specific energy figures to be determined in such a way that they represent the bench being excavated. Digging rate parameter is a significant one utilized in forecasting the production of the draglines and the use of average figures representing the digging bench is crucial. In order to see the discrepancy of short and long term specific energy and productivity figures, actual annual specific energy and productivity figures of six years are also given.

 

Keywords : Walking Dragline, Work Cycle, Digging Depth, Digging Rate, Digging Energy, Specific Energy

Killi-Karbonatlı Kayaçlarda Numune Uzunluğunun Ultrasonik P-Dalga Hızı Üzerindeki Etkisi - Impact of Sample Length on Ultrasonic P-Wave Velocity in Clay-Carbonate Rocks
Sayfa Kadir Karaman, Ferdi Cihangir, Bayram Erçıkdı, Ayhan Kesimal

 ÖZET

Sev stabilite analizleri ve madencilik tasarımları için gerekli olan bazı kayaç özellikleri, kullanımı pratik

ve hasarsız bir test metodu olan ultrasonik darbe hızı deneyi ile tahmin edilebilmektedir. Bu çalısmada

NX (5,47 cm) çapında silindirik killi kireçtası numunelerinde ultrasonik P dalga hızı değerlerinin örnek

uzunluğuna göre değisimleri incelenmistir. Yapılan deneysel çalısmalar sonucunda boy/çap (L/D)

oranı 0,46 olan örneklerde doygun halde elde edilen P dalga hızı değerinin kuru haldekinden yüksek

olduğu gözlenmistir. L/D oranının 0,91 olduğu numunelerde kuru ve doygun P dalga hızları yaklasık

esit çıkmıstır. Doygun P dalga hızları L/D oranının 1,37, 1,83 ve 2,29 olduğu numunelerde, kuru

haldekinden daha düsük çıkmıstır. Killi kireçtası örneklerinde en uygun L/D oranı aralığının 1,1≤L/D≤2

olması gerektiği tavsiye edilmektedir. Çalısmaya göre doygun örneklerin kuru örneklerdeki ultrasonik

P dalga hızı değerinden düsük çıkması literatürde rastlanmayan bir durum olarak gözlenmis ve bunun

sebepleri arastırılmıstır.

Anahtar Kelimeler: Killi-karbonatlı Kayaçlar, Ultrasonik Darbe Hızı, P Dalga Hızı, Numune Boyu

Etkisi

ABSTRACT

Some of the rock properties necessary for mining design and slope stability analysis were determined

by ultrasonic pulse velocity, a non-destructive method having practical use. In this study, the changes in

the ultrasonic P-wave velocities of cylindrical clayish limestone in NX (5.47 cm) diameter and different

lengths were investigated. The results showed that wet-rock P-wave velocity was slightly higher than

dry-rock P-wave velocity for the samples in the range of 0.46. Those were nearly equal for the samples

in the range of 0.91. The obtained wet-rock velocity was lower than dry rock velocity for the samples

in the range of 1.37, 1.83 and 2.29. It is suggested that the optimal length/diameter ratio (L/D) should

be in the range of 1.1≤L/D≤2 for the clay-bearing limestones. In literature the wet-rock P-wave velocity

values have generally been reported higher than those of dry-rocks. On the contrary, in this study,

lower values were obtained for wet rocks and the possible reasons were searched.

Keywords: Clayey-carbonate Rocks, Ultrasonic Pulse Velocity, P-wave Velocity, Effect of Specimen

Length