Bilimsel Madencilik Dergisi

Bilimsel Madencilik Dergisi

Cilt 51 - Sayı 4 (Aralık 2012)
Kayaçların Tek Eksenli Basınç Dayanımı Tahmininde Nokta Yükü Deney Yöntemleri ve Porozitenin Değerlendirilmesi - Point Load Test Methods and Estimation of Porosity in Single Axis Pressure Strength Estimation of Rocks
Sayfa Kadir Karaman, Ayhan Kesimal

Nokta yükü dayanım indeksi (Is(50)) ve görünür porozite (n) kayaçların tek eksenli basınç dayanımı
(UCS) tahmininde hızlı, ucuz ve kolay deneyler olmalarından dolayı yaygın olarak kullanılmaktadır.
Nokta yükü dayanım indeksi deney yöntemleri (eksenel ve çapsal) ve görünür porozite değerleri
kullanılarak kayaçların UCS tahmini için istatistiksel eşitlikler belirlenmiştir. Bu çalışmada 3`ü magmatik,
2`si metamorfik ve 4`ü tortul olmak üzere 9 farklı kayaç türü üzerinde deneyler yapılmıştır. Eksenel ve
çapsal deney yöntemleri için, UCS ve nokta yükü dayanım indeksi değerleri arasında güçlü lineer
ilişkiler bulunmuştur. Buna karşın, eksenel nokta yükü dayanım indeksi yönteminin çapsal yönteme
kıyasla kayaçların UCS tahmininde daha az güvenilir olduğu görülmüştür. Bu çalışma, görünür
porozitenin %15`ten %24`e çıkması durumunda biyomikritik kireçtaşları için UCS/Is(50) oranının 24`ten
11`e düştüğünü göstermiştir. UCS ve n<%1 değerleri arasındaki ilişki değerlendirilmiş ve literatürde
bulunan bazı çalışmalarla karşılaştırılmıştır. Bu çalışma ayrıca görünür porozitenin (n<%1) kayaçların
UCS değerlerini tahmin etmede güvenilir olmadığını ortaya koymuştur.
Anahtar Kelimeler: Tek Eksenli Basınç Dayanımı, Nokta Yükü Dayanım İndeksi, Görünür Porozite

Sanal Gerçekliğin Dünya Madenciliğindeki Yeri ve Ülkemiz için Fırsatlar - The Place of Virtual Reality in World Mining and Opportunities for Our Country
Sayfa S. Yasin Kıllıoğlu, Bahtiyar Ünver, Güneş Ertunç

Bu makale, dünya genelinde oldukça popüler hale gelmiş sanal gerçeklik (SG) sistemlerinin
madencilik endüstrisinde kullanımına dair dünyadan örnekleri ve Türkiye`deki olası çalışma alanlarını
kapsamaktadır. Sanal gerçeklik sistemleri, teknolojinin hızla ilerlemesi ve erişilmesi geçmişe kıyasla
kolay olduğu için birçok alanda temel eğitim aracı haline gelmiştir. Günümüzde iş güvenliği eğitiminin
hayati önem taşıdığı madencilik dalında da kullanılması her geçen gün yaygınlaşmaktadır. Teknolojik
gelişmelerin çeşitliliği sayesinde sadece iş güvenliği eğitimine değil, diğer birçok madencilik eğitimi ve
takip ekipmanı ile bütünleştirilebilir hale gelmiş olan sanal gerçeklik sistemleri, yer altı veya yer üstü
maden çalışmaları ayırt edilmeksizin, her türlü personelin çalışma sahasına girmeden önce temel bir
eğitim almasını sağlayabilecek şekilde uyarlanabilmektedir. Bu sistemler, doğru yatırımlar ve atılımlar
eşliğinde madencilik için gelecekte çok daha önemli ve gelişmiş yardımcı araçlar olacaktır.
Anahtar Kelimeler: Sanal gerçeklik, madencilik, iş sağlığı ve güvenliği

Mermer Toz Artıkları Özelliklerinin İyileştirilmesine Falcon Gravite Konsantratörün Etkisi - Effect of Falcon Gravite Concentrator on Improving the Properties of Marble Powder Residues
Sayfa Z. Ebru Sayın, Uğur Aksoy

 Çalışmada, -100 μm tane boyutuna sahip mermer toz artıklarının endüstriyel hammadde olarak
kullanılabilir özellikleri sağlamada Falcon Gravite Konsantratörün etkisi araştırılmıştır. Mermer toz
artıkları içerisindeki safsızlıkların giderilmesi amacıyla Falcon Gravite Konsantratörü – Yaş Manyetik
Ayırıcı prosesi uygulanarak elde edilen nihai ürünlerin, kağıt ve boya endüstrilerinde hammadde olarak
kullanılabilirliği incelenmiştir. Mermer toz artıklarının belirtilen endüstri kollarında kullanılabilirliği için
özellikle tane boyut dağılımı, kimyasal bileşimi, beyazlık ve yağ absorplama değerleri incelenmiştir.
Sonuç olarak, %90`ı 38 μm altında olan mermer tozu atığının 1, 2, 3, 4, 5 olarak verilen, seçilmiş
deney parametreleri ile elde edilen konsantre ürünlerin; uygun öğütme teknolojileri ile boyut küçültme
işlemine tabi tutulduktan sonra CaCO3 yüzdelerinin arttırılıp, kağıt ve boya sektöründe kullanılabileceği,
beyazlık değerlerinin ise uygun olduğu görülmüştür.
Anahtar kelimeler: Falcon konsantratörü; Mermer toz artığı; Kalsit (CaCO3).

Afyonkarahisar’da Tarihi Çeşmelerde Yapıtaşı Olarak Kullanılan Volkanik Kayaçlardaki Bozunmaların İncelenmesi - Investigation of Decomposition in Volcanic Rocks Used as Buildings in Historical Çeşmeler in Afyonkarahisar
Sayfa Mustafa Yavuz Çelik, Yasin Öztürk

Afyonkarahisar`da, Osmanlı döneminde, volkanik kayaçlar kullanılarak yapılmış cami ve çeşme gibi
çok sayıda tarihi eser bulunmaktadır. Bu volkanik kayaçlar Afyonkarahisar civarındaki taş ocaklarından
elde edilmiştir. Çeşmelerin büyük bir kısmında, tüfler ve yörede bol miktarda bulunan volkanik
kayaçlar kullanılmıştır. Bu çeşmelerin bir kısmı hala kullanılırken, bir kısmı ise suyu akmadığı için gün
geçtikçe bakımsızlıktan dolayı yıkılmaya yüz tutmuş durumdadır. Bazı çeşmelerde ise restorasyon
çalışmaları yapılmıştır. Bazı çeşmelerde kullanılan doğal taşlar ise doğal ve çevresel etkilerden dolayı
ayrışmıştır. Ayrışma izleri görülen kayaçlarda mineralojik ve petrografik incelemeler yapılarak ayrışma
ve bozunmalar incelenmiştir. İnce kesitlerde çoğunlukla sanidin, biyotit ve hornblentlerde bozunmalar
görülürken, SEM incelemelerinde ise feldspatlarda kil oluşumlarına rastlanmıştır.
Anahtar Sözcükler: Yapı taşı, volkanik kayaç, bozunma, tarihi çeşme, Afyonkarahisar