Bilimsel Madencilik Dergisi

Bilimsel Madencilik Dergisi

Cilt 9 - Sayı 6 (Kasım 1970)
Türkiye Demir Madenciliğinin Tarihçesi
Sayfa 3 Maden.org

Dünyanın medeniyet tarihinde yeni bir devir açan demir yurdumuzun çok eskiden tanıdığı madenlerin başında gelmektedir. Demir‘in Asya‘dan Mezopotamya, Mısır, Kıbrıs, Roma yolu ile Avrupa‘ya geçtiğini tarih bize belgeleriyle ve açıkça göstermektedir. Milattan 16 yüz yıl evvel Maraş‘ın kuzeyindeki Firmîs ve Kartal demir yataklarını işleten ve Anadolu‘da demir sanayiini kuran Etiler‘e ait tarihi bir etüdde şu satırları okuyoruz. «Küçük Asya‘nın büyük serveti maden ve sanayii idi. Etiler harp ganimetleri ile yaşıyan bir millet değildi. Anadolu daki cevher yatakları sayesinde geniş ölçüde maden ve bilhassa demir müstahsili idiler. Bü­ yük Eti İmparatorluğunun devamlı olarak artan gelir kaynağı demir sanayiidir. Küçük Asya demir hususunda çok zengin olup pek eski zamanlarda bunu kıymetli bir maden olarak piyasaya arz ederdi.

 

Boğazköy civarında Bulunan Etiler‘e ait tuğla yığınlarında ise Mısır Firavunlarından birinin Eti Krallarına mektup yazarak kendisine demir gönderilmesini rica ettiği okunmuştur. Metallerin eritilmesi işi miîaddan 1000 sene evvel bilhassa Truva şehrinde ge lişmişti. Bu tarihte Kral «Hiram» Kudüs‘teki meşhur mabedi inşa etmesi için Hazreti Süleymana maden eritmesini bilen bazı ustalar göndermiştir.

Demir Cevherleri ve Teşekküllü
Sayfa 4-7 Maden.org

 Demir oksitlettiğinden tabiatta nabit (serbest) olarak ender bulunurlar. Nabit demire dünyada bir iki yerde tesadüf edilmektedir. Bunlar arasında Grönland Adasında Ovifak‘ta bazaltlar içinde büyük kütleler halindeki demirin bileşiminde az miktarda karbon, kükürt ve nikel vardır. Amerika‘da Arizona eyaletinde bulunan jnabit demir içinde elmasa rastlanmaktadır. Son zamanlarda Yeni Zelanda‘da serpantinler içinde nikel ile karışık olarak (NI2Fe) nabit demir bulunmuştur. Zaman zaman düşen meteoritlerde de nabit demire rastlanmaktadır. Bu demirlerin bileşiminde •% 20‘ye kadar çıkan nikel ve az miktarda krom, kobalt, silisyum, fosfor vs. bulunur. Nabit demir 1500°C da ve HCl de erir.

Demir Cevherlerinde Empüriteler
Sayfa 8-17 Jack Robert Mıller

 Demir cevherinin birçokları pik-demir elde etmek için kullanılabilir. Pratikte «demir cevheri» terimi belli bir zaman ve yerde ekonomik olarak pik-demir elde edilmesinde kullanılabilen her türlü demirli ham madde için kullanılmaktadır. Cevher içindeki bütün istenmeyen bileşenler empüriteler olarak adlandırılmaktadır. Fakat demir cevherlerinin mineralojisi bu empüritelerin bilinen cevher zenginleştirme metodları ile kolayca ayıklanmasına imkân vermeyebilir. Bu sebepten empüritelerin cins ve miktarının tesbiti ve buna göre de izabede cevher kompozisyonunu kontrol etmek gereklidir. Deği­ şik yataklardan elde edilen cevherlerin yapı­ sal ve mineralojik farkları yüzünden empü- riteleri yok etmek veya belli bir düzey altı­ na düşürmek için birbirinden çok farklı zenginleştirme metodları ortaya çıkmaktadır.

Hasançelebi Skapolit - Manyetit Mineralizasyon Bölgesi
Sayfa 18-20 Dr. Orhan Özkoçak

 Malatya‘nın 95 Km. kuzey-batısında, Malatya-Sivas demiryolu ve şosesi üzerinde olan Hasançelebi Minera I izasyon bölgesi Hekimhan‘a 18 Km. mesafededir. Büyük bir sahayı kaplayan skapolitfelsler içindeki manyetitleri değerlendirmek için bir kaç seneden beri M.T.A Enstitüsü tarafından ^detaylı jeolojik, jeofizik etüdler ve sondajlar yapılmaktadır.

Demir Cevherinin Nakliyatı
Sayfa 21-36 Dr. H. R. Mills

 Sanayileşmiş ülkelerdeki çelik endüstrisinde görülen kalkınma, bölgesel demir cevheri ve yakıt ikmaline bağlıdır, Bu endüsrilerin gelişmesi ve kaynakların bitmesi bu ülkelerin diğer yerlerde özellike iyi kaliteli ve en kolaylıkla işletilebilen kaynakları aramalarının başlıca nedeni olmuş ve ihtiyaçlarını karşılayan en büyük demir cevheri yatakları endüstri yönünden kalkınmamış ülkelerde bulunmuştur.

Türkiye`de Demir Madenciliğinin Önemi ve Geleceği
Sayfa 37-38 Yılpar Kaynak

1968 yılından buyana yoğunlaşan demir aramaları çalışmalarındaki gecikmeler ger- çekde, demir çelik sektörüne mahsus hedeflerin madencilere belirli belirsiz ve açık şekilde verilememiş olmasından doğmaktadır. Çünkü, demir madenciliğinin (örneğin, Divriği gibi bilinen bir yatak olsa dahi) belirli bir demir-çelik hedefine olan uygunluğunu inceleyebilmek için işe aramalardan başlamak gerekmektedir. Demir-çelik tesislerinin kuruluş yerlerini hammadde (kömür-demir) ve pazarlama yönlerinden eleştirmek imkânı vardır. Bu eleştri, milli ekonomi düzeyinde yapıldığı takdirde alt yapı (liman, demiryolu, enerji ilişkilerini de kapsamaktadır. Bundan dolayı denilebilir ki, demir işletmeciliği hem demir çelik tesisleri hem de endirekt olarak taşıma alt yapı projelerini etkileyebilmektedir. Sonuç olarak, demir aramaları önemli alt yapı - sanayi ilişkilerini ortaya koyabilir. Özellikle, son yıllarda ağııiık kazanan demir aramaları böyle bir ihtimali kuvvetlendirmektedir. Çünkü, Divriği bölgesinde 4 milyon ton/yıl üretim imkânı ispat edilmiş durumdadır ve arama elemanları Hasan- çelebi‘âe ikinci bir üretim imkânını ortaya koymak azminde görünmektedirler.

Demir Cevherinin Metalürjisinin Doğuşu ve Tekamülü
Sayfa 39-47 Kutlay Oral

Demirin ilk defa ne zaman ve nerede elde edildiği kat‘î olarak bilinmemekle beraber bugünkü bilgimiz ilk defa Küçükasya‘da elde edildiğidir. Tesadüfler, tecrübe ve araş­ tırmalar vasıtasıyla zengin ve kolay indirgenen demir cevherlerinin ve kâfi miktarda odunun mevcut olduğu yerlerde odun kömürü vasıtasıyla demirin metalürjisinin tekâmül ettiği aydınlanmıştır.

Demir Cevherinin Peletlenmesi
Sayfa 48-56 Dr. Savaş İzgiz

Son 16 sene içersinde dünya ham demir üretimi iki misli artmıştır (1953 senesinde 167,5 mily.t ve 1969 senesinde 377 miiy.t) (1). Bu kuvvetli artışın sebebi sadece‘ bu sü­ re zarfında demir cevheri üretiminin artması ve bunun yanında redüksiyon tesislerinin boyutlarının büyütülmesi değil, bilhassa üretim tesislerinin daha randımanlı olarak çalış­ tırılması ve mümkün olduğu kadar yüksek demir miktarı ihtiva eden, redüklenme kabiliyeti azami değere erişmiş olan cevherlerin işletilmesi olmuştur.

Direkt Redüksiyon Metodlarının Mukayesesinde Ele Alınacak Hususlar ve Sünger Demirinin Diğer Çelik İstihsal Ham Maddeleri ile Mukayesesi
Sayfa 57-69 Ulrich Kalla

Direkt redüksiyon metodunun bugün eriş­ tiği teknik olgunluk Metalurj‘ik esaslar komisyonunu, Krupp-Sünger Demir, SL/RN, Hyl ve Purofer (Şekil 1, 2, 3, 4) proseslerinin Alman şartları için kullanma imkânlarını araştırmağa sevk etti. Teknik ve ekonomik donelerin mukayesesi için 500 ton Fe/gün, kapasite ve fiyatlarda da aynı değerler esas alındı. Metodların kendilerine mahsus donelerinden istifade ederek yatırım finansmanı nazarı itibare alınmadan, Rhein - Ruhr, Bremen ve Rotterdam için işletme maliyetleri hesap edildi. Metodların rentablitilerinin de­ ğerlendirilmesi için sünger demire ödenecek fiyatla, sünger demir işletme maliyetinin mukayesesi gerekmektedir. Sünger demirin en iyi değerlendirilmesi için mukayeselerde nihaî mamul olarak mayi çeliğin alınması lâ­ zımdır.

Türkiye Demir - Çelik Sanayii ve Sorunları
Sayfa 70-85 Kutlay Oral

ÖZET

Kalknma hamlesi içinde olan Türkiye‘nin demür-çelik sanayii yönünden Dünya ülkeleri ile bir karaşılaştarması, demir-çelik sanayiimizin kendine yeterli bir üretim düzeyine erişmesi için gerekli teknik ve ekonomik tedbirler bu yazıda genel hatları ile açıklanmaya cabjsstmıştar.

ABSTRACT

Iron and Stell Industry of Turkey, who is at the development state, is compared with the other countries and related problems are discussed. Technical and economical measures are outlined in order to reacjh the level of self sufficiency of the Turkish Steel production and possible solutions are explained.

Demir - Çelik Endüstrimizin Kok İhtiyacı
Sayfa 86-87 İhsan Dörder

Demir-çelik Sanayimizin kok ihtiyacı Zonguldak havzasının koklaşma hassasını haiz taş kömürü istihsalinden temin edilmektedir.